26 اکتبر 2026، آن‌گونه که کتاب‌های تاریخ در 26 اکتبر 2036 روایتش خواهند کرد.

در اکتبر 2026 جهت فشار در جنگ اوکراین تغییر کرد. تا نیمه ماه، آمریکا تحریم‌های گازوئیل روسیه را کاهش داده و اجرای اقدامات اصلی یک قانون تحریمی جدید را معلق کرده بود، و پرزیدنت ترامپ گفت: «فکر می‌کنم وقت آن رسیده که اوکراین رئیس‌جمهور جدیدی داشته باشد.»^1,2,3,4,5,6 «آتش‌بس انرژی» که او در 11 اکتبر اعلام کرد، حملات روسیه به تأسیسات انرژی اوکراین را متوقف نکرد.^7,8

پس از دیدار استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا، با ولادیمیر پوتین در 21 اکتبر، کرملین اعلام کرد که روسیه آماده است گفت‌وگوهای سه‌جانبه با آمریکا و اوکراین را در نوامبر از سر بگیرد؛ رئیس‌جمهور زلنسکی از این امر حمایت کرد.^9,10,11,12 در 23 اکتبر کاخ سفید آتش‌بسی را تنها برای شهر اولشکی، که در اشغال روسیه است، اعلام کرد تا کمک‌ها وارد و غیرنظامیان خارج شوند؛ سپس روسیه و اوکراین اعلام کردند که این آتش‌بس از 27 اکتبر آغاز می‌شود.^13,14,15,16

مسکو درسی گرفت که بقیه این دهه را شکل داد: به جنگیدن ادامه بده، امتیازها از راه می‌رسند.

در 10 اکتبر 2025 آتش‌بسی در غزه به اجرا درآمد.^1,3 با این حال، به گفته وزارت بهداشت غزه که زیر اداره حماس است، تا 20 اکتبر 2026 بیش از 1500 فلسطینی از زمان اجرای آن کشته شده بودند؛ آمار این وزارت از زمان حمله حماس در 7 اکتبر 2023 به بیش از 74000 نفر رسیده بود.^2,3,4,5,6 در 23 اکتبر، پس از آنکه افراد مسلح دو سرباز اسرائیلی را در نزدیکی الخلیل کشتند، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، به ارتش دستور داد برای بستن کامل کرانه باختری اشغالی آماده شود و تهدید کرد که حمله‌ای گسترده در آنجا انجام خواهد داد. روز بعد نیروهای اسرائیلی عملیاتی را در الخلیل آغاز کردند، شهر را محاصره کردند، ساختمان‌ها را تخریب کردند و خانواده‌ها را به ترک خانه‌هایشان واداشتند.^7,8,9,10,11

بازسازی هرگز آغاز نشد، چون هیچ‌کس نمی‌خواست هزینه چیزی را بپردازد که ممکن بود دوباره ویران شود، و در نبود راه‌حل سیاسی، تندروی در هر دو طرف افزایش یافت.

در 9 اکتبر 2026، چند ساعت پس از آنکه ناوی پیلای، قاضی پیشین دیوان بین‌المللی کیفری، جایزه صلح نوبل را برد، دولت ترامپ خود این دیوان را تحریم کرد و برای بسیاری از معاملات یک مهلت شش‌ماهه در نظر گرفت. مارکو روبیو، وزیر خارجه، اعلام کرد: «یا دیوان بین‌المللی کیفری به تهدیدهایش پایان می‌دهد، یا ما به دیوان بین‌المللی کیفری پایان می‌دهیم.»^1,2,3,4,5 در 22 اکتبر پارلمان اروپا جایزه ساخاروف را به این دیوان و کارکنانش اهدا کرد.^10,11,12

در کتاب‌های تاریخ 2036 داوری سخت است: جایزه‌ها از دیوان محافظت نکردند. ترامپ پیش‌تر، در 22 سپتامبر 2026، در مجمع عمومی سازمان ملل از کشورهای عضو خواسته بود «فوراً از این نهاد یاغی کناره‌گیری کنند».^6,7 روز بعد نائورو اعلام کرد که از دیوان خارج خواهد شد.^8,9 وقتی مهلت در آوریل 2027 به پایان رسید، بانک‌ها و تأمین‌کنندگان کنار کشیدند و دیوان تا حد زیادی فلج شد.

با این کار، آخرین جایی که می‌شد رهبران را در آن بابت جنایات جنگی به پاسخگویی واداشت از میان رفت. پیامد آن را می‌توان در سودان دید (§ 4.1).

پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در 28 فوریه 2026، ایران تنگه هرمز را بست؛ از 13 آوریل آمریکا بنادر ایران را محاصره کرد.^1,2,3,4 در ژوئیه، پس از حملاتی به کشتی‌های تجاری، ترامپ پایان آتش‌بس موقت را اعلام کرد.^5,6 تازهایران ارسال اورانیوم غنی‌شده به خارج یا گفت‌وگو با آمریکا را تا زمان برآورده شدن شروطش منتفی دانست و در 25 اکتبر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، گفت که جنگی تازه مواضع ایران را تغییر نخواهد داد. در 26 اکتبر مقام‌هایی از عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه برای جلوگیری از جنگی تازه در تهران گفت‌وگو کردند؛ ایران اعلام کرد که از طریق میانجی‌ها برای آمریکا پیام می‌فرستد.^{7,8,17,18,19,20} در 21 اکتبر آمریکا شرکت‌هایی را تحریم کرد که به گفته آن به «ناوگان سایه» نفتکش‌های ایران کمک کرده بودند. در 23 اکتبر نفت خام برنت با قیمت نزدیک به 117 دلار در هر بشکه بسته شد که بالاترین سطح آن در چند ماه اخیر بود، و سپس در 26 اکتبر به حدود 115 دلار کاهش یافت.^{9,10,11,12,21,22} سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دلیل اسکورت کشتی‌ها از سوی آمریکا، پایگاه‌های آمریکا را تهدید کرد و آمریکا پس از هشدارهایی مبنی بر اینکه ایران کارکنان آمریکایی را هدف گرفته است، کارکنان سفارت‌های خود در منطقه را کاهش داد.^13,14,15,16

دولت‌ها برای جلوگیری از ناآرامی به سوخت‌های فسیلی یارانه دادند و گذار انرژی را سال به سال به تعویق انداختند (§ 5.1).

در 13 اکتبر 2026 صندوق بین‌المللی پول رشد اقتصاد جهانی را برای سال 2026، 3.1 درصد و تورم جهانی را 4.7 درصد پیش‌بینی کرد. این پیش‌بینی بر این فرض استوار بود که محموله‌های نفت و گاز از راه تنگه هرمز تا مارس 2027 از سر گرفته شوند.^1,2 چنین نشد و تورم بالا ماند.

صندوق بین‌المللی پول همچنین دریافت که تنها 32 اقتصاد 95 درصد رشد جهانی را به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که این رقم در آوریل 54 بود. صندوق درباره اصلاح بازار سهام مرتبط با هوش مصنوعی، افزایش بازده اوراق قرضه دولتی و بدهی عمومی بالا هشدار داد.^1,2 به گفته صندوق بین‌المللی پول، کشورهای کم‌درآمد 14 درصد از درآمدهای دولتی خود را صرف بازپرداخت بدهی می‌کردند، در حالی که یک دهه پیش این رقم 6 درصد بود.^3,4 هشدارها به حقیقت پیوست: اصلاحی در بازار به مستمری‌ها ضربه زد و دولت‌های بدهکار نتوانستند وارد عمل شوند.

در 26 اکتبر 2025 شبه‌نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) شهر الفاشر سودان را تصرف کردند؛ چند روز بعد IPC، نظام بین‌المللی طبقه‌بندی گرسنگی، وقوع قحطی را در آنجا و در کادوقلی تأیید کرد.^1,2,3,4,5 در 12 اکتبر 2026 IPC نسبت به افزایش خطر قحطی در دارفور و کردفان در اثر جنگ، آوارگی و خشکسالی هشدار داد.^6,7 به گفته دفتر حقوق بشر سازمان ملل، در سه هفته نخست اکتبر 2026 حملات پهپادی دست‌کم 306 نفر را کشت. در 19 اکتبر حمله پهپادی به بازاری در ابیی، منطقه‌ای مورد مناقشه میان سودان و سودان جنوبی، به گفته مقام‌های محلی دست‌کم 153 نفر را کشت؛ این مقام‌ها ارتش سودان را مسئول دانستند.^8,9,12,13 در 21 اکتبر، 22 کشور که در ژنو گرد هم آمده بودند از قدرت‌های خارجی خواستند ارسال پهپاد، جنگجو و پول به طرف‌های درگیر در جنگ سودان را متوقف کنند، اما بر سر آتش‌بس توافقی حاصل نشد.^10,11

از آنجا که دیوان کیفری بین‌المللی در همان زمان در حال خفه شدن بود (§ 2.1)، هیچ‌کس به خاطر گرسنه نگه داشتن شهرهای کامل محاکمه نشد. کتاب‌های تاریخ 2036 سودان را بحرانی می‌نامند که جهان آن را تماشا کرد و گذاشت رخ دهد.

برنامه جهانی غذای سازمان ملل پیش‌بینی کرد که 318 میلیون نفر در سال 2026 با گرسنگی در سطح بحران یا بدتر روبه‌رو خواهند شد و گفت به دلیل کاهش بودجه تنها می‌تواند به حدود یک‌سوم آنان کمک کند. آمریکا، بزرگ‌ترین کمک‌کننده، و دیگران کمک‌های خود را کاهش دادند.^1,2,3

معنای این امر در غزه آشکار شد (§ 1.2). در 19 اکتبر 2026 برنامه جهانی غذا اعلام کرد که به دلیل کمبود بودجه، کمک‌های غذایی خود در آنجا را حدود یک‌سوم کاهش می‌دهد و 500 هزار نفر بدون حمایت ماهانه می‌مانند.^7,8,9

کشورهای ثروتمند پول باز هم بیشتری را به دفاع و انرژی اختصاص دادند (§ 1.1, § 3.1) و کسانی که بی‌کمک ماندند راهی جاده‌ها شدند. در اوایل اکتبر 2026 قایقی پرازدحام حامل مهاجران که به سوی یمن می‌رفت، در نزدیکی جیبوتی واژگون شد؛ به گفته سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) وابسته به سازمان ملل، دست‌کم 139 نفر جان باختند که 15 نفرشان کودک بودند.^4,5,6

در مه 2026 سازمان جهانی بهداشت شیوع ابولا در شرق کنگو را که ناشی از سویه بوندیبوگیو بود، وضعیت اضطراری بهداشت جهانی اعلام کرد. برای این سویه هیچ واکسن یا درمان تأییدشده‌ای وجود ندارد.^1,2,3 در اواخر اکتبر آزمایش واکسن‌های نامزد علیه آن در کنگو آغاز شد.^22,23 به گفته سازمان جهانی بهداشت و مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC)، تا 21 اکتبر در کنگو بیش از 9700 ابتلای قطعی و نزدیک به 4700 مرگ ثبت شده بود: دومین شیوع بزرگ ابولا در تاریخ ثبت‌شده. این بیماری به کنیا و پیش‌تر به اوگاندا نیز گسترش یافت؛ در 20 اکتبر نیجریه پنجمین کشوری شد که آن را شناسایی کرد، و دو روز بعد سازمان جهانی بهداشت آن را مایه نگرانی منطقه‌ای خواند.^{4,5,6,12,13,14,15,18,19,20,21,22}

اوگاندا در ماه مه مرز خود با کنگو را بست. آمریکا مسافران کنگو را تنها پس از گذراندن 21 روز در خارج از آن کشور پذیرفت و از 3 نوامبر همه مسافران هوایی ورودی را ملزم خواهد کرد اعلام کنند که در آنجا نبوده‌اند. سازمان جهانی بهداشت توصیه کرد مرزها بسته نشوند.^{1,4,7,8,10,11,24,25} سازمان جهانی بهداشت از کمبودهای جدی در تأمین مالی خبر داد، و در اکتبر آژانس بهداشت اتحادیه آفریقا اعلام کرد که سرنوشت بیش از 700 میلیون دلار از بودجه مقابله با بیماری در کنگو مشخص نیست.^7,9,16,17

جهان در برابر انتخاب میان بستن مرزها و کمک به تأمین هزینه مقابله، بیشتر گزینه نخست را برگزید و ویروس تا مدت‌ها در سال 2027 در گردش ماند.

قرار بود نشست اقلیمی COP31 در آنتالیای ترکیه، از 9 تا 20 نوامبر 2026، بر تبدیل اهداف اقلیمی به اقدام تمرکز کند.^1,2 در اکتبر سازمان جهانی هواشناسی و سرویس اقلیمی کوپرنیکوس از تقویت سریع ال‌نینیو خبر دادند، با دمای سطح دریا در اقیانوس آرام تا 3.8 درجه بالاتر از میانگین. در 21 اکتبر سازمان ملل هشدار داد که حدود 50 میلیون نفر ممکن است با گرسنگی بیشتری روبه‌رو شوند.^{3,4,8,9,10,11} در همان روز برنامه محیط زیست سازمان ملل محاسبه کرد که جهان با تعهدات کنونی تا سال 2100 به سوی 2.6 درجه گرمایش و با سیاست‌های کنونی به سوی 2.8 درجه پیش می‌رود: بدتر از یک سال پیش، تا حدی به این دلیل که آمریکا از توافق پاریس خارج شده بود.^5,6,7

از آنجا که این نشست در بحبوحه بحران سوخت برگزار شد (§ 3.1)، نگرانی‌های کوتاه‌مدت چیره شدند و اهداف روی کاغذ ماندند.