25 oktober 2026, zoals het op 25 oktober 2036 in de geschiedenisboeken staat.

In oktober 2026 veranderde de druk in de oorlog in Oekraïne van richting. Halverwege de maand hadden de VS de sancties op Russische diesel versoepeld en de belangrijkste maatregelen van een nieuwe sanctiewet buiten werking gesteld, en president Trump zei: ‘Ik denk dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe president krijgt.’^1,2,3,4,5,6 Een ‘energiebestand’ dat hij op 11 oktober had aangekondigd, maakte geen einde aan de Russische aanvallen op Oekraïense energie-installaties.^7,8

Nadat de Amerikaanse gezant Steve Witkoff op 21 oktober Vladimir Poetin had ontmoet, zei het Kremlin dat Rusland bereid was in november de driegesprekken met de VS en Oekraïne te hervatten; president Zelensky steunde dat.^9,10,11,12 Binnen enkele uren troffen Russische raketten en drones Kyiv en andere regio’s, waarbij volgens Oekraïense functionarissen ten minste vier mensen omkwamen.^10,13,14,15 Op 23 oktober kondigde het Witte Huis een bestand aan voor alleen de door Rusland bezette stad Olesjky, om hulp binnen en burgers naar buiten te laten; Rusland en Oekraïne zeiden daarna dat het op 27 oktober zou ingaan.^16,17,18,19

Moskou trok de les die de rest van het decennium zou bepalen: blijf vechten, dan komen de concessies vanzelf.

Op 10 oktober 2025 ging in Gaza een bestand in.^1,3 Toch waren er op 20 oktober 2026 sinds het ingaan ervan meer dan 1.500 Palestijnen gedood, volgens het ministerie van Volksgezondheid in het door Hamas bestuurde Gaza; het dodental sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 lag volgens het ministerie op meer dan 74.000.^2,3,4,5,6 Op 23 oktober, nadat gewapende mannen bij Hebron twee Israëlische soldaten hadden gedood, beval premier Benjamin Netanyahu het leger een volledige afsluiting van de bezette Westelijke Jordaanoever voor te bereiden en dreigde hij daar met een groot offensief. De volgende dag begonnen Israëlische troepen een operatie in Hebron: ze sloten de stad af, sloopten gebouwen en dreven gezinnen uit hun huizen.^7,8,9,10,11

De wederopbouw begon nooit, omdat niemand wilde betalen voor wat misschien opnieuw verwoest zou worden, en zonder politieke oplossing nam de radicalisering aan beide kanten toe.

Op 9 oktober 2026, enkele uren nadat oud-rechter van het Internationaal Strafhof Navi Pillay de Nobelprijs voor de Vrede had gewonnen, legde de regering-Trump sancties op aan het hof zelf, met een overgangstermijn van zes maanden voor veel transacties. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verklaarde: ‘Óf het ICC stopt met zijn dreigementen, óf wij maken een einde aan het ICC.’^1,2,3,4,5 Op 22 oktober kende het Europees Parlement zijn Sacharovprijs toe aan het hof en zijn medewerkers.^10,11,12

In de geschiedenisboeken van 2036 is het oordeel hard: prijzen beschermden het hof niet. Trump had de lidstaten al op 22 september 2026 in de Algemene Vergadering van de VN opgeroepen om ‘onmiddellijk uit deze schurkeninstelling te stappen’.^6,7 De volgende dag kondigde Nauru aan dat het uit het hof zou stappen.^8,9 Toen de overgangstermijn in april 2027 afliep, trokken banken en leveranciers zich terug en raakte het hof grotendeels verlamd.

Daarmee verdween de laatste plek waar leiders ter verantwoording konden worden geroepen voor oorlogsmisdaden. Wat dat betekende, is te zien in Soedan (§ 4.1).

Na Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran op 28 februari 2026 sloot Iran de Straat van Hormuz; vanaf 13 april blokkeerden de VS Iraanse havens.^1,2,3,4 In juli, na aanvallen op koopvaardijschepen, verklaarde Trump het tijdelijke bestand voor beëindigd.^5,6 Op 20 oktober zei het Iraanse hoofd van de veiligheid volgens de Iraanse staatstelevisie dat er geen verrijkt uranium het land zou verlaten, en sloot hij gesprekken met de VS uit zolang niet aan de Iraanse voorwaarden was voldaan.^7,8 De volgende dag legden de VS sancties op aan bedrijven die volgens hen de Iraanse ‘schaduwvloot’ van olietankers hielpen. Op 23 oktober sloot Brent-ruwe olie op bijna 117 dollar per vat, het hoogste niveau in maanden.^9,10,11,12 De Iraanse Revolutionaire Garde dreigde Amerikaanse bases aan te vallen als de VS schepen door de zeestraat bleven begeleiden, en de VS begonnen het personeel van hun ambassades in de regio in te krimpen nadat een inlichtingennotitie had gewaarschuwd dat Iran zijn pogingen om Amerikaans personeel als doelwit te nemen had opgevoerd.^13,14,15,16

Regeringen subsidieerden fossiele brandstoffen om onrust te voorkomen en stelden de energietransitie jaar na jaar uit (§ 5.1).

Op 13 oktober 2026 rekende het IMF voor 2026 op 3,1 procent wereldgroei en 4,7 procent inflatie wereldwijd. Die verwachting ging ervan uit dat het olie- en gastransport door de Straat van Hormuz uiterlijk in maart 2027 zou worden hervat.^1,2 Dat gebeurde niet, en de inflatie bleef hoog.

Het IMF stelde ook vast dat slechts 32 economieën goed waren voor 95 procent van de wereldwijde groei, tegen 54 in april. Het waarschuwde voor een AI-gerelateerde correctie op de aandelenmarkt, stijgende rentes op staatsobligaties en een hoge overheidsschuld.^1,2 Volgens het IMF besteedden lage-inkomenslanden 14 procent van hun overheidsinkomsten aan schuldbetalingen, tegen 6 procent tien jaar eerder.^3,4 De waarschuwingen kwamen uit: een marktcorrectie trof pensioenen, en regeringen met hoge schulden konden niet bijspringen.

Op 26 oktober 2025 nam de RSF-militie de Soedanese stad El Fasher in; dagen later bevestigde de IPC, het internationale classificatiesysteem voor honger, dat er daar en in Kadugli hongersnood heerste.^1,2,3,4,5 Op 12 oktober 2026 waarschuwde de IPC voor een groeiend risico op hongersnood in Darfur en Kordofan, als gevolg van oorlog, ontheemding en droogte.^6,7 In de eerste drie weken van oktober 2026 kwamen bij droneaanvallen ten minste 306 mensen om, volgens het mensenrechtenbureau van de VN. Op 19 oktober doodde een droneaanval op een markt in Abyei, een gebied waarover Soedan en Zuid-Soedan twisten, ten minste 153 mensen, volgens lokale functionarissen, die het Soedanese leger de schuld gaven.^8,9,12,13 Op 21 oktober riepen 22 landen tijdens een bijeenkomst in Genève buitenlandse mogendheden op geen drones, strijders en geld meer te leveren aan de strijdende partijen in Soedan, maar er kwam geen bestand.^10,11

Omdat tegelijkertijd het Internationaal Strafhof werd gewurgd (§ 2.1), werd niemand berecht voor het uithongeren van hele steden. De geschiedenisboeken van 2036 noemen Soedan de crisis waar de wereld naar keek en die ze liet gebeuren.

Het Wereldvoedselprogramma van de VN verwachtte dat 318 miljoen mensen in 2026 te maken zouden krijgen met honger op crisisniveau of erger, en zei door bezuinigingen maar ongeveer een derde van hen te kunnen helpen. De VS, de grootste donor, en anderen verlaagden hun hulp.^1,2,3

Wat dat betekende, werd duidelijk in Gaza (§ 1.2). Op 19 oktober 2026 meldde het WFP dat het door geldgebrek de voedselhulp daar met ongeveer een derde verminderde, waardoor 500.000 mensen zonder maandelijkse steun kwamen te zitten.^7,8,9

Rijke landen staken nog meer geld in defensie en energie (§ 1.1, § 3.1), en wie zonder hulp achterbleef, ging op weg. Begin oktober 2026 kapseisde voor de kust van Djibouti een overvolle migrantenboot op weg naar Jemen; ten minste 139 mensen kwamen om, onder wie 15 kinderen, volgens de VN-migratieorganisatie IOM.^4,5,6

In mei 2026 riep de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een ebola-uitbraak in het oosten van Congo, veroorzaakt door de Bundibugyo-stam, uit tot mondiale noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid. Er bestaat geen goedgekeurd vaccin of behandeling voor deze stam.^1,2,3 nieuwEind oktober begon in Congo een proef met kandidaat-vaccins ertegen.^22,23 Op 21 oktober had Congo meer dan 9.700 bevestigde besmettingen en bijna 4.700 doden geregistreerd, volgens de WHO en het Amerikaanse CDC: de op een na grootste ebola-uitbraak ooit vastgelegd. De ziekte verspreidde zich ook naar Kenia en eerder naar Oeganda; op 20 oktober werd Nigeria het vijfde land waar ze werd vastgesteld, en twee dagen later noemde de WHO de uitbraak een regionale zorg.^{4,5,6,12,13,14,15,18,19,20,21,22}

nieuwOeganda sloot in mei zijn grens met Congo. De VS lieten reizigers uit Congo pas toe na 21 dagen buiten het land en zullen vanaf 3 november elke binnenkomende vliegtuigpassagier laten verklaren daar niet te zijn geweest. De WHO raadde het sluiten van grenzen af.^{1,4,7,8,10,11,24,25} De WHO meldde ernstige financieringstekorten, en in oktober zei het gezondheidsagentschap van de Afrikaanse Unie dat er over meer dan 700 miljoen dollar aan bestrijdingsgeld in Congo geen verantwoording kon worden afgelegd.^7,9,16,17

Voor de keuze gesteld tussen grenzen sluiten en betalen voor de bestrijding, koos de wereld meestal voor het eerste, en het virus bleef tot ver in 2027 circuleren.

De klimaattop COP31 in het Turkse Antalya, van 9 tot 20 november 2026, zou in het teken staan van het omzetten van klimaatdoelen in daden.^1,2 In oktober meldden de Wereld Meteorologische Organisatie en de klimaatdienst Copernicus een snel sterker wordende El Niño, met zeetemperaturen in de Stille Oceaan tot 3,8 graden boven het gemiddelde. Op 21 oktober waarschuwden de VN dat ongeveer 50 miljoen mensen te maken konden krijgen met meer honger.^{3,4,8,9,10,11} Dezelfde dag berekende het VN-Milieuprogramma dat de wereld met de huidige toezeggingen afstevende op 2,6 graden opwarming in 2100, en met het huidige beleid op 2,8 graden: slechter dan een jaar eerder, mede doordat de VS uit het Akkoord van Parijs waren gestapt.^5,6,7

Omdat de top midden in de brandstofcrisis plaatsvond (§ 3.1), wonnen zorgen op korte termijn het en bleven de doelen op papier.