24 Οκτωβρίου 2026, όπως θα την αφηγούνται τα βιβλία ιστορίας στις 24 Οκτωβρίου 2036.

Τον Οκτώβριο του 2026 η πίεση στον πόλεμο στην Ουκρανία άλλαξε κατεύθυνση. Το πρώτο μισό του μήνα οι ΗΠΑ χαλάρωσαν τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ έως τον Απρίλιο του 2027 και ανέστειλαν τα κύρια μέτρα ενός νέου νόμου για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, μεταξύ αυτών δασμούς έως και 100 τοις εκατό για τους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε: «Νομίζω ότι ήρθε η ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο».^1,2,3,4,5,6 Μια «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε στις 11 Οκτωβρίου δεν σταμάτησε τις ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.^7,8

Αφού ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στις 21 Οκτωβρίου, το Κρεμλίνο δήλωσε ότι η Ρωσία ήταν πρόθυμη να επαναλάβει τις τριμερείς συνομιλίες με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία τον Νοέμβριο· ο πρόεδρος Ζελένσκι το υποστήριξε.^9,10,11,12 Μέσα σε λίγες ώρες ρωσικοί πύραυλοι και drones έπληξαν το Κίεβο και άλλες περιοχές, σκοτώνοντας τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους.^10,13,14,15 νέοΣτις 23 Οκτωβρίου ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός μόνο για την κατεχόμενη από τη Ρωσία πόλη Ολέσκι, ώστε να μπει βοήθεια και να βγουν άμαχοι.^16,17

Η Μόσχα άντλησε το δίδαγμα που θα καθόριζε την υπόλοιπη δεκαετία: συνέχισε να πολεμάς και οι παραχωρήσεις θα έρθουν.

Στις 10 Οκτωβρίου 2025 τέθηκε σε ισχύ κατάπαυση του πυρός στη Γάζα.^1,3 Παρ’ όλα αυτά, έως τις 20 Οκτωβρίου 2026 είχαν σκοτωθεί από τότε περισσότεροι από 1.500 Παλαιστίνιοι, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, την οποία ελέγχει η Χαμάς.^4,5,6 Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ο αριθμός των νεκρών από την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023 ξεπερνούσε τους 74.000, σύμφωνα με το ίδιο υπουργείο.^2,3 νέοΣτις 23 Οκτωβρίου, αφού ένοπλοι σκότωσαν δύο Ισραηλινούς στρατιώτες κοντά στη Χεβρώνα, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διέταξε τον στρατό να προετοιμάσει πλήρη αποκλεισμό της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης και απείλησε με μεγάλη επίθεση εκεί.^7,8

Η ανοικοδόμηση δεν ξεκίνησε ποτέ, επειδή κανείς δεν ήθελε να πληρώσει για κάτι που μπορεί να καταστραφεί ξανά. Μια γενιά παιδιών μεγάλωσε ανάμεσα στα ερείπια χωρίς σχολείο, και χωρίς πολιτική λύση η ριζοσπαστικοποίηση αυξήθηκε και στις δύο πλευρές.

Στις 9 Οκτωβρίου 2026, λίγες ώρες αφότου η πρώην δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Ναβί Πιλέι τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στο ίδιο το δικαστήριο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Ή το ΔΠΔ θα σταματήσει τις απειλές του ή εμείς θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ».^1,2,4 Το δικαστήριο το χαρακτήρισε επίθεση στο κράτος δικαίου. Μια εξάμηνη περίοδος χάριτος κάλυπτε αρχικά πολλές συναλλαγές.^1,2,3,5 Στις 22 Οκτωβρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απένειμε το Βραβείο Ζαχάρωφ στο δικαστήριο και στο προσωπικό του.^10,11,12

Στα βιβλία ιστορίας του 2036 η ετυμηγορία είναι σκληρή: τα βραβεία δεν προστάτευσαν το δικαστήριο. Ο Τραμπ είχε ήδη καλέσει τα κράτη μέλη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου 2026 να «αποχωρήσουν αμέσως από αυτόν τον αδίστακτο θεσμό».^6,7 Την επόμενη μέρα το Ναουρού γνωστοποίησε στον ΟΗΕ ότι αποχωρεί από το δικαστήριο, με ισχύ μετά από έναν χρόνο.^8,9 Όταν η περίοδος χάριτος έληξε τον Απρίλιο του 2027, τράπεζες και προμηθευτές αποσύρθηκαν και το δικαστήριο παρέλυσε σε μεγάλο βαθμό.

Έτσι εξαφανίστηκε ο τελευταίος τόπος όπου οι ηγέτες μπορούσαν να κληθούν να λογοδοτήσουν για εγκλήματα πολέμου. Τι σήμαινε αυτό φαίνεται στο Σουδάν (§ 4.1).

Μετά τα αμερικανο-ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ· από τις 13 Απριλίου οι ΗΠΑ απέκλεισαν τα ιρανικά λιμάνια.^1,2,3,4 Τον Ιούλιο, μετά από επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, ο Τραμπ κήρυξε τη λήξη της προσωρινής εκεχειρίας.^5,6 Στις 20 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν δήλωσε ότι εμπλουτισμένο ουράνιο δεν θα φύγει από τη χώρα και απέκλεισε συνομιλίες με τις ΗΠΑ μέχρι να ικανοποιηθούν οι όροι της χώρας του.^7,8 Την επόμενη μέρα οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε εταιρείες που, όπως ανέφεραν, βοηθούσαν τον «σκιώδη στόλο» ιρανικών δεξαμενόπλοιων. Στις 23 Οκτωβρίου το πετρέλαιο Brent έκλεισε σχεδόν στα 117 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων μηνών.^9,10,11,12

Οι κυβερνήσεις επιδότησαν τα ορυκτά καύσιμα για να αποτρέψουν αναταραχές και ανέβαλλαν χρόνο με τον χρόνο την ενεργειακή μετάβαση (§ 5.1).

Στις 13 Οκτωβρίου 2026 το ΔΝΤ προέβλεψε παγκόσμια ανάπτυξη 3,1 τοις εκατό για το 2026 και παγκόσμιο πληθωρισμό 4,7 τοις εκατό. Η πρόβλεψη αυτή προϋπέθετε ότι οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είχαν ξαναρχίσει έως τον Μάρτιο του 2027.^1,2 Δεν ξανάρχισαν, και ο πληθωρισμός παρέμεινε υψηλός.

Το ΔΝΤ διαπίστωσε επίσης ότι μόλις 32 οικονομίες αντιστοιχούσαν στο 95 τοις εκατό της παγκόσμιας ανάπτυξης, από 54 τον Απρίλιο. Προειδοποίησε για διόρθωση στο χρηματιστήριο συνδεδεμένη με την τεχνητή νοημοσύνη, για άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και για υψηλό δημόσιο χρέος.^1,2 Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος δαπανούσαν το 14 τοις εκατό των κρατικών εσόδων τους για την εξυπηρέτηση του χρέους, έναντι 6 τοις εκατό μία δεκαετία νωρίτερα.^3,4 Οι προειδοποιήσεις επαληθεύτηκαν: μια διόρθωση της αγοράς έπληξε συντάξεις και αποταμιεύσεις, και οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις δεν μπόρεσαν να παρέμβουν.

Στις 26 Οκτωβρίου 2025, μετά από μακρά πολιορκία, η πολιτοφυλακή RSF κατέλαβε την πόλη Ελ Φάσερ του Σουδάν· λίγες μέρες αργότερα το IPC, το διεθνές σύστημα ταξινόμησης της πείνας, επιβεβαίωσε λιμό εκεί και στην Καντούγκλι.^1,2,3,4,5 Στις 12 Οκτωβρίου 2026 το IPC προειδοποίησε για αυξανόμενο κίνδυνο λιμού στο Νταρφούρ και στο Κορντοφάν, εξαιτίας του πολέμου, του εκτοπισμού και της ξηρασίας.^6,7 Στις 19 Οκτωβρίου πλήγμα drone σε αγορά στο Αμπιέι, περιοχή που διεκδικούν το Σουδάν και το Νότιο Σουδάν, σκότωσε τουλάχιστον 153 ανθρώπους, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους, οι οποίοι απέδωσαν την ευθύνη στον στρατό του Σουδάν.^8,9 Στις 21 Οκτωβρίου 22 χώρες που συνεδρίασαν στη Γενεύη κάλεσαν τις εξωτερικές δυνάμεις να σταματήσουν να προμηθεύουν drones, μαχητές και χρήματα στις αντιμαχόμενες πλευρές του Σουδάν, αλλά δεν συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός.^10,11

Επειδή την ίδια εποχή το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στραγγαλιζόταν (§ 2.1), κανείς δεν δικάστηκε για τη λιμοκτονία ολόκληρων πόλεων. Τα βιβλία ιστορίας του 2036 αποκαλούν το Σουδάν την κρίση που ο κόσμος παρακολούθησε και άφησε να συμβεί.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προέβλεπε ότι 318 εκατομμύρια άνθρωποι θα αντιμετώπιζαν πείνα επιπέδου κρίσης ή χειρότερη το 2026 και ανέφερε ότι, λόγω περικοπών χρηματοδότησης, μπορούσε να βοηθήσει μόνο περίπου το ένα τρίτο από αυτούς. Οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος δωρητής, και άλλοι μείωσαν τη βοήθειά τους.^1,2,3

Τι σήμαινε αυτό φάνηκε στη Γάζα (§ 1.2). Στις 19 Οκτωβρίου 2026 το WFP ανακοίνωσε ότι, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης, περιόριζε εκεί την επισιτιστική βοήθεια κατά περίπου ένα τρίτο, αφήνοντας 500.000 ανθρώπους χωρίς μηνιαία στήριξη.^7,8,9

Οι πλούσιες χώρες μετέφεραν ακόμη περισσότερα χρήματα στην άμυνα και την ενέργεια (§ 1.1, § 3.1), και όσοι έμειναν χωρίς βοήθεια πήραν τον δρόμο. Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ένα υπερφορτωμένο σκάφος με μετανάστες που κατευθυνόταν προς την Υεμένη ανατράπηκε ανοιχτά του Τζιμπουτί· τουλάχιστον 139 άνθρωποι πέθαναν, ανάμεσά τους 15 παιδιά, σύμφωνα με τον οργανισμό του ΟΗΕ για τη μετανάστευση ΔΟΜ.^4,5,6

Τον Μάιο του 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την επιδημία Έμπολα στο ανατολικό Κονγκό, που προκλήθηκε από το στέλεχος Bundibugyo, παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία. Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία για αυτό το στέλεχος.^1,2,3 Έως τις 21 Οκτωβρίου το Κονγκό είχε καταγράψει περισσότερες από 9.700 επιβεβαιωμένες μολύνσεις και περισσότερους από 4.600 θανάτους, σύμφωνα με την αμερικανική υγειονομική υπηρεσία CDC: τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα που έχει καταγραφεί ποτέ.^4,5,6,21 Ο ιός εξαπλώθηκε επίσης στην Κένυα και, νωρίτερα, στην Ουγκάντα. Στις 20 Οκτωβρίου η Νιγηρία έγινε η πέμπτη χώρα που τον εντόπισε, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, και δύο μέρες αργότερα ο ΠΟΥ τον χαρακτήρισε περιφερειακή ανησυχία.^{4,12,13,14,15,18,19,20}

Η Ουγκάντα έκλεισε τα σύνορά της με το Κονγκό τον Μάιο και οι ΗΠΑ δέχονταν ταξιδιώτες από το Κονγκό μόνο αφού είχαν περάσει 21 ημέρες εκτός της χώρας, αν και ο ΠΟΥ συνιστούσε να μην κλείνουν τα σύνορα.^{1,4,7,8,10,11} Ο ΠΟΥ ανέφερε σοβαρά κενά χρηματοδότησης και τον Οκτώβριο η υγειονομική υπηρεσία της Αφρικανικής Ένωσης, Africa CDC, δήλωσε ότι δεν μπορούσε να αιτιολογηθεί η διάθεση περισσότερων από 700 εκατομμυρίων δολαρίων από τα κονδύλια αντιμετώπισης στο Κονγκό.^7,9,16,17

Μπροστά στην επιλογή ανάμεσα στο κλείσιμο των συνόρων και τη συμμετοχή στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης, ο κόσμος επέλεξε κυρίως το πρώτο. Ο ιός συνέχισε να κυκλοφορεί στην Αφρική για μεγάλο μέρος του 2027, και όταν ήρθε η επόμενη επιδημία, έλειπαν ξανά εμβόλια και κονδύλια έκτακτης ανάγκης.

Η διάσκεψη κορυφής για το κλίμα COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου 2026, επρόκειτο να επικεντρωθεί στη μετατροπή των κλιματικών στόχων σε πράξη.^1,2 Τον Οκτώβριο ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός και η υπηρεσία για το κλίμα Copernicus ανέφεραν ένα ταχέως ενισχυόμενο Ελ Νίνιο· ο ΠΜΟ προειδοποίησε για πρωτοφανείς θερμοκρασίες της θάλασσας στον Ειρηνικό, έως και 3,8 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο. Στις 21 Οκτωβρίου ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη πείνα και διέθεσε 50 εκατομμύρια δολάρια από ταμεία έκτακτης ανάγκης.^{3,4,8,9,10,11} Την ίδια μέρα το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον υπολόγισε ότι ο κόσμος οδεύει προς θέρμανση 2,6 βαθμών έως το 2100 με τις τρέχουσες δεσμεύσεις και 2,8 βαθμών με τις τρέχουσες πολιτικές: χειρότερα από ό,τι έναν χρόνο νωρίτερα, εν μέρει επειδή οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από τη Συμφωνία του Παρισιού.^5,6,7

Καθώς η διάσκεψη έγινε εν μέσω της κρίσης καυσίμων (§ 3.1), οι βραχυπρόθεσμες ανησυχίες επικράτησαν και οι στόχοι έμειναν στα χαρτιά. Γύρω στο 2030 η θέρμανση ξεπέρασε μόνιμα τον 1,5 βαθμό, και οι παράκτιες χώρες από το Μπανγκλαντές έως την Αίγυπτο άρχισαν να διαφωνούν για το ποιος θα πληρώσει την προστασία από τη θάλασσα.