21 Οκτωβρίου 2026, όπως θα την αφηγούνται τα βιβλία ιστορίας στις 21 Οκτωβρίου 2036.

Τον Οκτώβριο του 2026 φάνηκε για λίγο ότι κάτι κινούνταν στον πόλεμο στην Ουκρανία. Στις 9 Οκτωβρίου ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για προμήθειες ρωσικού ντίζελ. Την ίδια μέρα το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ χαλάρωσε προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ, έως τον Απρίλιο του 2027.^1,2 Μία μέρα αργότερα ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους: «Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να αποκτήσει η Ουκρανία νέο πρόεδρο.»^3,4

Οι ιστορικοί βλέπουν εκείνη την εβδομάδα ως τη στιγμή που η πίεση άλλαξε κατεύθυνση. Δεν ήταν ο επιτιθέμενος που έπρεπε να υποχωρήσει, αλλά η χώρα που δεχόταν την επίθεση. Στις 11 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανακοίνωσε μια «ενεργειακή εκεχειρία», την οποία, όπως είπε, είχαν αποδεχθεί και οι δύο πλευρές. Η Ουκρανία σταμάτησε τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, αλλά η Ρωσία συνέχισε να επιτίθεται σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.^5,6,7

Στις 16 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανέστειλε τα βασικά μέτρα ενός νέου αμερικανικού νόμου για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, λίγο πριν τεθούν σε ισχύ. Σε αυτά περιλαμβάνονταν δασμοί έως και 100 τοις εκατό σε μεγάλους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.^8,9 Δύο μέρες αργότερα η Ουκρανία επιτέθηκε στη Ρωσία με περισσότερα από χίλια drones· στην Αγία Πετρούπολη τυλίχθηκαν στις φλόγες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου.^10,11 Σύμφωνα με τον πρόεδρο Ζελένσκι, οι ΗΠΑ στο μεταξύ παρακρατούσαν αντιαεροπορικούς πυραύλους Patriot που οι σύμμαχοι είχαν ήδη πληρώσει. Ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ ήθελαν να βλάψουν την Ουκρανία.^12,13 Στις 20 Οκτωβρίου ο Ζελένσκι συναντήθηκε στο Όσλο με τον απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Ευρωπαίους ηγέτες.^13,14 Μία μέρα αργότερα ο Γουίτκοφ και ο Πούτιν συνομίλησαν στην Αγία Πετρούπολη. Σύμβουλος του Κρεμλίνου δήλωσε στη συνέχεια ότι η Ρωσία ήταν κατ’ αρχήν πρόθυμη να επαναλάβει τον Νοέμβριο τις τριμερείς συνομιλίες με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία, αλλά ότι οι νέες προτάσεις της Ευρώπης και του Κιέβου περιείχαν ελάχιστα χρήσιμα στοιχεία.^15,16

Η Μόσχα έβγαλε από εκείνες τις εβδομάδες το δίδαγμα που θα σημάδευε την υπόλοιπη δεκαετία: όποιος συνεχίζει να πολεμά κερδίζει παραχωρήσεις.

Στις 10 Οκτωβρίου 2025 τέθηκε σε ισχύ εκεχειρία στη Γάζα.^1,3 Έως τις 20 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, η οποία διοικείται από τη Χαμάς, είχαν ωστόσο σκοτωθεί από τότε περισσότεροι από 1.500 Παλαιστίνιοι.^4,5,6 Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ο αριθμός των νεκρών από την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023 ξεπερνούσε τους 74.000, σύμφωνα με το ίδιο υπουργείο.^2,3

Η εκεχειρία έμεινε εκεχειρία στα χαρτιά. Η ανοικοδόμηση δεν ξεκίνησε ποτέ ουσιαστικά, γιατί κανείς δεν ήθελε να πληρώσει για ό,τι μπορούσε να καταστραφεί ξανά την επόμενη μέρα. Μια γενιά παιδιών μεγάλωσε ανάμεσα στα ερείπια, χωρίς σχολείο και χωρίς προοπτικές. Χωρίς πολιτική λύση, η ριζοσπαστικοποίηση αυξήθηκε και στις δύο πλευρές.

Στις 9 Οκτωβρίου 2026 η Νοτιοαφρικανή νομικός Νάβι Πιλέι, πρώην δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης. Λίγες ώρες αργότερα η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στο ίδιο το δικαστήριο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Είτε το ΔΠΔ θα σταματήσει τις απειλές του είτε εμείς θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ.»^1,2,4 Το δικαστήριο χαρακτήρισε τις κυρώσεις επίθεση κατά του κράτους δικαίου και των ίδιων των θεμελίων της διεθνούς έννομης τάξης και έγραψε: «Η ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή.»^1,3

Σε αυτό το βιβλίο η κρίση αυτή είναι αυστηρή. Για πολλές συναλλαγές με το δικαστήριο ίσχυε αρχικά εξάμηνη περίοδος χάριτος.^1,2,5 Όταν έληξε, τον Απρίλιο του 2027, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και προμηθευτές λογισμικού αποσύρθηκαν. Το δικαστήριο στη Χάγη παρέλυσε σε μεγάλο βαθμό και μια χούφτα κράτη μέλη αποχώρησαν. Ο Τραμπ το είχε ήδη ζητήσει στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου 2026: «Καλώ όλα τα κράτη μέλη του ΔΠΔ να αποχωρήσουν επίσημα και αμέσως από αυτόν τον ανεξέλεγκτο θεσμό.»^6,7 Μία μέρα αργότερα το νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού Ναουρού γνωστοποίησε στον ΟΗΕ ότι αποχωρεί από το δικαστήριο· η αποχώρηση τίθεται σε ισχύ μετά από ένα έτος.^8,9

Έτσι εξαφανίστηκε ο τελευταίος τόπος όπου οι ηγέτες έπρεπε να λογοδοτούν για εγκλήματα πολέμου. Τι σήμαινε αυτό φαίνεται στο Σουδάν (§ 4.1).

Μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ.^1,2 Από τις 13 Απριλίου οι ΗΠΑ απέκλεισαν τα ιρανικά λιμάνια.^3,4 Στις 8 Ιουλίου, μετά από ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και αμερικανικά πλήγματα αντιποίνων, ο Τραμπ κήρυξε τη λήξη της προσωρινής εκεχειρίας.^5,6 Στις 20 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν είπε στον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν ότι κανένα εμπλουτισμένο ουράνιο δεν θα έφευγε από τη χώρα και ότι δεν θα γίνονταν συνομιλίες με τις ΗΠΑ έως ότου ικανοποιηθούν οι όροι του Ιράν.^7,8

Οι τιμές των καυσίμων έγιναν ακόμη και επιχείρημα στον πόλεμο στην Ουκρανία (§ 1.1). Έτσι η κρίση καυσίμων του 2026 έπληξε ταυτόχρονα τον πόλεμο, την οικονομία, την πείνα και το κλίμα. Οι κυβερνήσεις επιδοτούσαν τα ορυκτά καύσιμα για να αποτρέψουν αναταραχές, και οι επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση αναβάλλονταν ξανά και ξανά για έναν ακόμη χρόνο (§ 5.1).

Στις 13 Οκτωβρίου 2026 το ΔΝΤ προέβλεψε παγκόσμια ανάπτυξη 3,1 τοις εκατό για το 2026 και παγκόσμιο πληθωρισμό 4,7 τοις εκατό. Η πρόβλεψη αυτή προϋπέθετε ότι οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είχαν ξαναρχίσει έως τον Μάρτιο του 2027.^1,2 Σε αυτό το βιβλίο δεν ξανάρχισαν, και ο πληθωρισμός δεν υποχώρησε.

Το ΔΝΤ διαπίστωσε επίσης ότι μόλις 32 οικονομίες αντιστοιχούσαν στο 95 τοις εκατό της παγκόσμιας ανάπτυξης, έναντι 54 τον Απρίλιο. Προειδοποίησε για μια διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές συνδεδεμένη με την τεχνητή νοημοσύνη, για άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και για υψηλό δημόσιο χρέος.^1,2 Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος δαπανούσαν το 14 τοις εκατό των κρατικών εσόδων τους για την εξυπηρέτηση του χρέους, έναντι 6 τοις εκατό μία δεκαετία νωρίτερα.^3,4 Οι προειδοποιήσεις επαληθεύτηκαν. Η διόρθωση των αγορών έπληξε συνταξιοδοτικά ταμεία και αποταμιευτές, και οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις δεν μπορούσαν να παρέμβουν. Το χάσμα ανάμεσα στις λίγες χώρες που μοιράστηκαν τα κέρδη και σε όλους τους άλλους έγινε η οικονομική ιστορία της δεκαετίας.

Στις 26 Οκτωβρίου 2025, μετά από πολιορκία περίπου δεκαοκτώ μηνών, η πολιτοφυλακή RSF κατέλαβε την πόλη Ελ Φάσερ του Σουδάν.^1,2,3 Στις αρχές Νοεμβρίου 2025 το διεθνές σύστημα ταξινόμησης της πείνας IPC επιβεβαίωσε επίσημα λιμό στην Ελ Φάσερ και στην Καντούγκλι.^4,5 Στις 12 Οκτωβρίου 2026 το IPC προειδοποίησε για αυξανόμενο κίνδυνο λιμού στο Νταρφούρ και στο Κορντοφάν, εξαιτίας του πολέμου, του εκτοπισμού και της ξηρασίας.^6,7 Στις 19 Οκτωβρίου πλήγμα drone σε αγορά στο Αμπιέι, μια περιοχή που διεκδικούν το Σουδάν και το Νότιο Σουδάν, σκότωσε τουλάχιστον 153 ανθρώπους, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους. Εκείνοι απέδωσαν την ευθύνη στον στρατό του Σουδάν· Σουδανός αξιωματικός δήλωσε στο AP ότι ο στρατός στόχευε βυτιοφόρα καυσίμων των RSF.^8,9

Στη συνέχεια η πείνα εξαπλώθηκε σε όλο το Κορντοφάν και η χώρα ουσιαστικά διασπάστηκε σε εδάφη που ελέγχονταν από αντίπαλους στρατούς. Επειδή την ίδια περίοδο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στραγγαλιζόταν (§ 2.1), κανείς δεν δικάστηκε επειδή οδήγησε πόλεις στην πείνα. Το βιβλίο του 2036 αποκαλεί το Σουδάν την κρίση που ο κόσμος παρακολουθούσε και άφησε να συμβεί.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προέβλεψε ότι 318 εκατομμύρια άνθρωποι θα αντιμετώπιζαν πείνα σε επίπεδο κρίσης ή χειρότερο το 2026, υπερδιπλάσιοι σε σχέση με το 2019. Λόγω περικοπών στη χρηματοδότηση, δήλωσε ότι μπορούσε να βοηθήσει μόνο περίπου το ένα τρίτο από αυτούς. Οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος δωρητής, περιέκοψαν την εξωτερική τους βοήθεια, και περικοπές έκαναν και άλλες χώρες δωρητές.^1,2,3

Τι σήμαινε αυτό έγινε σαφές στη Γάζα (§ 1.2). Στις 19 Οκτωβρίου 2026 το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ανακοίνωσε ότι, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης, περιόριζε εκεί την επισιτιστική βοήθεια κατά περίπου ένα τρίτο: 500.000 άνθρωποι χάνουν τη μηνιαία στήριξή τους και τα δέματα τροφίμων μειώνονται στο μισό.^7,8,9

Τα επόμενα χρόνια οι πλούσιες χώρες μετέφεραν ακόμη περισσότερα χρήματα στην άμυνα και την ενέργεια (§ 1.1, § 3.1). Όσοι δεν έλαβαν βοήθεια πήραν τον δρόμο της φυγής. Τη νύχτα της 8ης προς την 9η Οκτωβρίου 2026 ένα υπερφορτωμένο σκάφος με μετανάστες, που κατευθυνόταν προς την Υεμένη, ανατράπηκε στα ανοιχτά του Τζιμπουτί. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης του ΟΗΕ (ΔΟΜ), τουλάχιστον 139 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους 15 παιδιά.^4,5,6 Στο βιβλίο αυτό, το ναυάγιο δεν ήταν απλώς ένα περιστατικό, αλλά οιωνός. Η συζήτηση για τη μετανάστευση σκλήρυνε, αφήνοντας ακόμη λιγότερο πολιτικό περιθώριο για την αντιμετώπιση των αιτίων.

Τον Μάιο του 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την επιδημία Έμπολα στο ανατολικό Κονγκό κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος.^1,2 Επρόκειτο για το στέλεχος Μπουντιμπούγκιο του ιού, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία.^1,3 Έως τις 20 Οκτωβρίου το Κονγκό είχε καταγράψει περισσότερες από 9.500 επιβεβαιωμένες μολύνσεις και περισσότερους από 4.600 θανάτους, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.^4,5 Ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα που έχει καταγραφεί ποτέ.^4,6 Κρούσματα επιβεβαιώθηκαν επίσης στην Ουγκάντα και στην Κένυα.^4,7,8 Η Ουγκάντα κήρυξε τη λήξη της επιδημίας στο έδαφός της στα τέλη Αυγούστου.^4,13 Στις 21 Οκτωβρίου η Νιγηρία επιβεβαίωσε το πρώτο της κρούσμα· σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ήταν η πέμπτη χώρα που εντόπισε τον ιό σε αυτή την επιδημία.^12,13

Η Ουγκάντα έκλεισε τα σύνορά της με το Κονγκό τον Μάιο.^8,11 Οι ΗΠΑ δέχονταν ταξιδιώτες που είχαν βρεθεί στο Κονγκό μόνο αφού είχαν περάσει 21 ημέρες εκτός της χώρας.^4,10 Ο ΠΟΥ είχε συστήσει να μην κλείσουν τα σύνορα και ανέφερε σοβαρά κενά στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης.^1,7,8,9

Οι ιστορικοί βλέπουν την επιδημία ως δοκιμασία: κλείνουν οι χώρες τα σύνορά τους ή συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης; Σε αυτό το βιβλίο ο κόσμος επέλεξε κυρίως το πρώτο. Ο ιός συνέχισε να κυκλοφορεί στην Ανατολική Αφρική για μεγάλο μέρος του 2027, και όταν αργότερα ήρθε μια νέα επιδημία, εμβόλια και ταμεία έκτακτης ανάγκης για μία ακόμη φορά δεν ήταν διαθέσιμα.

Η σύνοδος για το κλίμα COP31 είχε προγραμματιστεί για τις 9 έως 20 Νοεμβρίου 2026 στην Αττάλεια, με οικοδεσπότη την Τουρκία. Μετά την προηγούμενη σύνοδο στο Μπελέμ της Βραζιλίας, επρόκειτο να επικεντρωθεί στην υλοποίηση: να γίνουν πράξη οι κλιματικοί στόχοι.^1,2 Στις αρχές Οκτωβρίου ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός και η υπηρεσία για το κλίμα Copernicus ανέφεραν ένα ταχέως ενισχυόμενο Ελ Νίνιο, με ρεκόρ θερμοκρασίας της θάλασσας στον Ειρηνικό.^3,4 Στις 21 Οκτωβρίου το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον υπολόγισε ότι ο κόσμος οδηγούνταν σε θέρμανση 2,6 βαθμών έως το 2100 αν οι χώρες τηρούσαν τα κλιματικά τους σχέδια, και 2,8 βαθμών με τις τρέχουσες πολιτικές. Αυτό ήταν περίπου 0,1 βαθμό χειρότερο από ό,τι έναν χρόνο νωρίτερα, εν μέρει επειδή οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από τη Συμφωνία του Παρισιού.^5,6,7

Το ισχυρό Ελ Νίνιο έκανε την επόμενη χρονιά ιδιαίτερα θερμή. Η σύνοδος έπεσε στη μέση της κρίσης καυσίμων (§ 3.1), και το βραχυπρόθεσμο υπερίσχυσε. Οι χώρες κράτησαν τους στόχους τους στα χαρτιά, αλλά η υλοποίηση καθυστέρησε. Γύρω στο 2030 η θέρμανση είχε φτάσει, πλέον μόνιμα, τον 1,5 βαθμό. Τη δεκαετία του 2030 η συζήτηση στις παράκτιες χώρες, από το Μπανγκλαντές ως την Αίγυπτο, μετατοπίστηκε από το πώς μπορεί να αποτραπεί στο πόσο κοστίζει η προστασία από τη θάλασσα και ποιος πληρώνει.