21 oktober 2026, zoals het op 21 oktober 2036 in de geschiedenisboeken staat.

In oktober 2026 leek er even beweging te komen in de oorlog in Oekraïne. Op 9 oktober kondigde president Trump een afspraak aan met Vladimir Poetin over leveringen van Russische diesel. Dezelfde dag versoepelde het Amerikaanse ministerie van Financiën tijdelijk de sancties op Russische diesel, tot april 2027.^1,2 Een dag later zei Trump tegen journalisten: “Ik denk dat het tijd wordt dat Oekraïne een nieuwe president krijgt.”^3,4

Historici zien die week als het moment waarop de druk van richting veranderde. Niet de aanvaller moest inleveren, maar het land dat werd aangevallen. Op 11 oktober kondigde Trump een ‘energie-wapenstilstand’ aan, waar volgens hem beide partijen mee hadden ingestemd. Oekraïne stopte met aanvallen op Russische raffinaderijen, maar Rusland bleef Oekraïense energie-installaties aanvallen.^5,6,7

Op 16 oktober stelde Trump de belangrijkste maatregelen van een nieuwe Amerikaanse sanctiewet tegen Rusland buiten werking, vlak voordat ze ingingen. Daaronder vielen heffingen tot 100 procent voor grote afnemers van Russische olie en gas.^8,9 Twee dagen later viel Oekraïne Rusland aan met meer dan duizend drones; in Sint-Petersburg brandden olieopslagplaatsen.^10,11 Volgens president Zelensky hielden de VS intussen Patriot-luchtafweerraketten tegen die bondgenoten al hadden betaald. Minister van Buitenlandse Zaken Rubio ontkende dat de VS Oekraïne wilden schaden.^12,13 Op 20 oktober sprak Zelensky in Oslo met de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en Europese leiders.^13,14 Een dag later spraken Witkoff en Poetin in Sint-Petersburg. Een adviseur van het Kremlin zei daarna dat Rusland in principe bereid was om in november de driegesprekken met de VS en Oekraïne te hervatten, maar dat de nieuwe voorstellen uit Europa en Kyiv weinig bruikbaars bevatten.^15,16

Moskou trok uit die weken de les die de rest van het decennium zou bepalen: wie blijft doorvechten, krijgt concessies.

Op 10 oktober 2025 ging in Gaza een bestand in.^1,3 Op 20 oktober 2026 waren er volgens het gezondheidsministerie in het door Hamas bestuurde Gaza sindsdien toch meer dan 1.500 Palestijnen gedood.^4,5,6 Begin oktober 2026 stond het dodental sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 volgens datzelfde ministerie op meer dan 74.000.^2,3

Het bestand bleef een bestand op papier. De wederopbouw kwam niet op gang, omdat niemand wilde betalen voor wat morgen weer kapot kon gaan. Een generatie kinderen groeide op tussen puin, zonder school en zonder perspectief. Zonder politieke oplossing nam aan beide kanten de radicalisering toe.

Op 9 oktober 2026 kreeg de Zuid-Afrikaanse juriste Navi Pillay, oud-rechter bij het Internationaal Strafhof, de Nobelprijs voor de Vrede. Enkele uren later legde de regering-Trump sancties op aan het hof zelf. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verklaarde: “Óf het Strafhof stopt met zijn dreigementen, óf wij maken een einde aan het Strafhof.”^1,2,4 Het hof noemde de sancties een aanval op de rechtsstaat en op de fundamenten van de internationale rechtsorde, en schreef: “De geschiedenis zal over dit moment oordelen.”^1,3

Dat oordeel valt in dit boek hard uit. Voor veel transacties met het hof gold eerst een uitstel van zes maanden.^1,2,5 Toen dat in april 2027 verliep, trokken banken, verzekeraars en softwareleveranciers zich terug. Het hof in Den Haag raakte grotendeels verlamd en een handvol lidstaten stapte op. Daartoe had Trump op 22 september 2026 al opgeroepen in de Algemene Vergadering van de VN: “Ik roep alle landen die lid zijn van het Strafhof op om onmiddellijk officieel uit deze schurkeninstelling te stappen.”^6,7 Een dag later meldde de eilandstaat Nauru in de Stille Oceaan bij de VN dat het uit het hof stapte; de uittreding wordt na een jaar van kracht.^8,9

Daarmee verdween de laatste plek waar leiders zich voor oorlogsmisdaden moesten verantwoorden. Wat dat betekende, is te lezen in Soedan (§ 4.1).

Na Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran op 28 februari 2026 sloot Iran de Straat van Hormuz.^1,2 Vanaf 13 april blokkeerden de VS de Iraanse havens.^3,4 Op 8 juli, na Iraanse aanvallen op koopvaardijschepen en Amerikaanse tegenaanvallen, verklaarde Trump het tijdelijke bestand voorbij.^5,6 Op 20 oktober zei het Iraanse veiligheidshoofd volgens de Iraanse staatstelevisie tegen de legerleider van Pakistan dat er geen verrijkt uranium het land zou verlaten, en dat er geen gesprekken met de VS zouden komen totdat aan zijn voorwaarden was voldaan.^7,8

De brandstofprijzen werden zelfs een argument in de oorlog in Oekraïne (§ 1.1). Zo raakte de brandstofcrisis van 2026 oorlog, economie, honger en klimaat tegelijk. Regeringen subsidieerden fossiele brandstof om onrust te voorkomen, en de investeringen in de energietransitie werden telkens een jaar uitgesteld (§ 5.1).

Op 13 oktober 2026 rekende het IMF voor 2026 op 3,1 procent wereldgroei en 4,7 procent inflatie wereldwijd. Die verwachting ging ervan uit dat het olie- en gasverkeer door de Straat van Hormuz uiterlijk in maart 2027 weer op gang zou komen.^1,2 In dit boek gebeurde dat niet, en de inflatie bleef hangen.

Het IMF stelde ook vast dat nog maar 32 economieën samen 95 procent van de wereldwijde groei leverden, tegen 54 in april. Het waarschuwde voor een aan AI gerelateerde correctie op de aandelenmarkten, stijgende rentes op staatsobligaties en hoge staatsschulden.^1,2 Volgens het IMF besteedden lage-inkomenslanden 14 procent van hun overheidsinkomsten aan schuldbetalingen, tegen 6 procent tien jaar eerder.^3,4 De waarschuwingen kwamen uit. De koerscorrectie raakte pensioenfondsen en spaarders, en regeringen met hoge schulden konden niet bijspringen. De kloof tussen de paar landen die meeprofiteerden en de rest werd het economische verhaal van het decennium.

Op 26 oktober 2025 nam de RSF-militie na een beleg van zo’n achttien maanden de Soedanese stad El Fasher in.^1,2,3 Begin november 2025 stelde het internationale hongerclassificatiesysteem IPC officieel vast dat er hongersnood heerste in El Fasher en in Kadugli.^4,5 Op 12 oktober 2026 waarschuwde het IPC voor een groeiend risico op hongersnood in Darfur en Kordofan, aangejaagd door oorlog, ontheemding en droogte.^6,7 Op 19 oktober kwamen bij een droneaanval op een markt in Abyei, een gebied waarover Soedan en Zuid-Soedan twisten, volgens lokale functionarissen ten minste 153 mensen om. Zij gaven het Soedanese leger de schuld; een Soedanese officier zei tegen AP dat het leger het gemunt had op brandstoftankwagens van de RSF.^8,9

De honger breidde zich daarna uit over Kordofan, en het land viel feitelijk uiteen in gebieden van rivaliserende legers. Omdat het Strafhof tegelijk werd afgeknepen (§ 2.1), stond niemand terecht voor het uithongeren van steden. Het boek van 2036 noemt Soedan de crisis die de wereld zag en liet gebeuren.

Het Wereldvoedselprogramma van de VN verwachtte dat in 2026 318 miljoen mensen te maken zouden krijgen met honger op crisisniveau of erger, meer dan het dubbele van 2019. Door bezuinigingen kon het naar eigen zeggen maar ongeveer een derde van hen helpen. De VS, de grootste donor, sneden in hun buitenlandse hulp, en ook andere donorlanden bezuinigden.^1,2,3

Hoe dat uitpakte, bleek in Gaza (§ 1.2). Op 19 oktober 2026 maakte het Wereldvoedselprogramma bekend dat het door geldgebrek de voedselhulp daar met ongeveer een derde verlaagt: 500.000 mensen verliezen hun maandelijkse steun en de voedselpakketten worden gehalveerd.^7,8,9

In de jaren daarna verschoven rijke landen nog meer geld naar defensie en energie (§ 1.1, § 3.1). Wie geen hulp kreeg, ging op weg. In de nacht van 8 op 9 oktober 2026 sloeg voor de kust van Djibouti een overvolle boot met migranten om die op weg was naar Jemen. Volgens de VN-migratieorganisatie IOM kwamen ten minste 139 mensen om, onder wie 15 kinderen.^4,5,6 In dit boek was dat geen incident, maar een voorbode. Het debat over migratie verhardde, waardoor er nog minder politieke ruimte overbleef om de oorzaken aan te pakken.

In mei 2026 riep de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een uitbraak van ebola in het oosten van Congo uit tot een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang.^1,2 Het ging om de Bundibugyo-stam van het virus, waartegen geen goedgekeurd vaccin of goedgekeurde behandeling bestaat.^1,3 Op 20 oktober telde Congo volgens de regeringscijfers meer dan 9.500 bevestigde besmettingen en meer dan 4.600 doden.^4,5 Het was de op één na grootste ebola-uitbraak ooit vastgelegd.^4,6 Ook in Oeganda en Kenia werden besmettingen bevestigd.^4,7,8 Oeganda verklaarde zijn uitbraak eind augustus voorbij.^4,13 Op 21 oktober bevestigde Nigeria zijn eerste geval; volgens de WHO was het het vijfde land dat bij deze uitbraak het virus aantrof.^12,13

Oeganda sloot in mei zijn grens met Congo.^8,11 De VS lieten reizigers die in Congo waren geweest pas toe na 21 dagen buiten het land.^4,10 De WHO had juist afgeraden grenzen te sluiten, en meldde grote tekorten aan geld voor de bestrijding.^1,7,8,9

Historici zien de uitbraak als een test: sluiten landen hun grenzen, of betalen ze mee aan de bestrijding? In dit boek koos de wereld vooral voor het eerste. Het virus bleef tot ver in 2027 rondgaan in Oost-Afrika, en toen er later een nieuwe epidemie kwam, waren vaccins en noodfondsen opnieuw niet op orde.

Van 9 tot 20 november 2026 stond in Antalya de klimaattop COP31 gepland, met Turkije als gastland. Na de vorige top in het Braziliaanse Belém moest deze top in het teken staan van uitvoering: de klimaatdoelen in praktijk brengen.^1,2 Begin oktober meldden de Wereld Meteorologische Organisatie en de klimaatdienst Copernicus een snel sterker wordende El Niño, met recordtemperaturen van het zeewater in de Stille Oceaan.^3,4 Op 21 oktober berekende het Milieuprogramma van de VN dat de wereld afstevende op 2,6 graden opwarming in 2100 als landen hun klimaatplannen nakwamen, en op 2,8 graden bij het huidige beleid. Dat was ongeveer 0,1 graad slechter dan een jaar eerder, mede doordat de VS uit het Akkoord van Parijs waren gestapt.^5,6,7

De sterke El Niño maakte het jaar erna extra heet. De top viel midden in de brandstofcrisis (§ 3.1), en de korte termijn won. Landen hielden hun doelen op papier overeind, maar de uitvoering schoof op. Rond 2030 was 1,5 graad opwarming structureel bereikt. In de jaren dertig verschoof het debat in kustlanden van Bangladesh tot Egypte van de vraag hoe het te voorkomen was naar de vraag wat de bescherming tegen de zee kost, en wie dat betaalt.