23 Οκτωβρίου 2026, όπως θα την αφηγούνται τα βιβλία ιστορίας στις 23 Οκτωβρίου 2036.

Τον Οκτώβριο του 2026 η πίεση στον πόλεμο στην Ουκρανία άλλαξε κατεύθυνση. Το πρώτο μισό του μήνα οι ΗΠΑ χαλάρωσαν τις κυρώσεις τους στο ρωσικό ντίζελ έως τον Απρίλιο του 2027 και ανέστειλαν τα κύρια μέτρα ενός νέου νόμου για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων δασμούς έως 100 τοις εκατό σε μεγάλους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.^1,2,3,4 Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε επίσης: «Νομίζω ότι ήρθε η ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο».^5,6 Μια «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε στις 11 Οκτωβρίου δεν σταμάτησε τις ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.^7,8

Αφού ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στις 21 Οκτωβρίου, το Κρεμλίνο δήλωσε ότι η Ρωσία ήταν πρόθυμη να επαναλάβει τις τριμερείς συνομιλίες με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία μετά τις 10 Νοεμβρίου· ο πρόεδρος Ζελένσκι το υποστήριξε.^9,10,11,12 νέοΜέσα σε λίγες ώρες ρωσικοί πύραυλοι και drones έπληξαν το Κίεβο και άλλες περιοχές, σκοτώνοντας τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους. Ορισμένοι έφεραν κεφαλές διασποράς, είπε ο Ζελένσκι.^10,13,14,15

Η Μόσχα άντλησε το δίδαγμα που θα καθόριζε την υπόλοιπη δεκαετία: συνέχισε να πολεμάς και οι παραχωρήσεις θα έρθουν.

Στις 10 Οκτωβρίου 2025 τέθηκε σε ισχύ εκεχειρία στη Γάζα.^1,3 Παρ’ όλα αυτά, έως τις 20 Οκτωβρίου 2026 είχαν σκοτωθεί από την έναρξη ισχύος της περισσότεροι από 1.500 Παλαιστίνιοι, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, η οποία διοικείται από τη Χαμάς.^4,5,6 Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ο αριθμός των νεκρών από την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023 ξεπερνούσε τους 74.000, σύμφωνα με το ίδιο υπουργείο.^2,3

Η ανοικοδόμηση δεν ξεκίνησε ποτέ, επειδή κανείς δεν ήθελε να πληρώσει για κάτι που μπορεί να καταστραφεί ξανά. Μια γενιά παιδιών μεγάλωσε ανάμεσα στα ερείπια χωρίς σχολείο, και χωρίς πολιτική λύση η ριζοσπαστικοποίηση αυξήθηκε και στις δύο πλευρές.

Στις 9 Οκτωβρίου 2026, λίγες ώρες αφότου η πρώην δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Νάβι Πιλέι κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στο ίδιο το δικαστήριο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Ή το ΔΠΔ θα σταματήσει τις απειλές του ή εμείς θα τελειώσουμε το ΔΠΔ».^1,2,4 Το δικαστήριο χαρακτήρισε τις κυρώσεις επίθεση στο κράτος δικαίου. Πολλές συναλλαγές με το δικαστήριο καλύπτονταν αρχικά από εξάμηνη περίοδο χάριτος.^1,2,3,5 νέοΣτις 22 Οκτωβρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απένειμε το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης στο δικαστήριο και το προσωπικό του.^10,11,12

Στα βιβλία ιστορίας του 2036 η ετυμηγορία είναι σκληρή: τα βραβεία δεν προστάτευσαν το δικαστήριο. Ο Τραμπ είχε ήδη καλέσει τα κράτη μέλη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου 2026 να «αποχωρήσουν αμέσως από αυτόν τον αδίστακτο θεσμό».^6,7 Την επόμενη μέρα το Ναουρού γνωστοποίησε στον ΟΗΕ ότι αποχωρεί από το δικαστήριο, με ισχύ μετά από έναν χρόνο.^8,9 Όταν η περίοδος χάριτος έληξε τον Απρίλιο του 2027, τράπεζες και προμηθευτές αποσύρθηκαν και το δικαστήριο παρέλυσε σε μεγάλο βαθμό.

Έτσι εξαφανίστηκε ο τελευταίος τόπος όπου οι ηγέτες μπορούσαν να κληθούν να λογοδοτήσουν για εγκλήματα πολέμου. Τι σήμαινε αυτό φαίνεται στο Σουδάν (§ 4.1).

Μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ· από τις 13 Απριλίου οι ΗΠΑ απέκλεισαν τα ιρανικά λιμάνια.^1,2,3,4 Στις 8 Ιουλίου, μετά από ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και αμερικανικά αντίποινα, ο Τραμπ κήρυξε τη λήξη της προσωρινής εκεχειρίας.^5,6 Στις 20 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν δήλωσε ότι κανένα εμπλουτισμένο ουράνιο δεν θα έφευγε από τη χώρα και απέκλεισε συνομιλίες με τις ΗΠΑ μέχρι να ικανοποιηθούν οι όροι του.^7,8 νέοΤην επόμενη μέρα οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε εταιρείες που, όπως ανέφεραν, βοηθούσαν τον «σκιώδη στόλο» πετρελαιοφόρων του Ιράν. Στις 22 Οκτωβρίου η τιμή του πετρελαίου Brent ξεπέρασε τα 113 δολάρια το βαρέλι, υψηλό πέντε μηνών.^9,10,11,12

Οι κυβερνήσεις επιδότησαν τα ορυκτά καύσιμα για να αποτρέψουν αναταραχές και ανέβαλλαν χρόνο με τον χρόνο την ενεργειακή μετάβαση (§ 5.1).

Στις 13 Οκτωβρίου 2026 το ΔΝΤ προέβλεψε παγκόσμια ανάπτυξη 3,1 τοις εκατό για το 2026 και παγκόσμιο πληθωρισμό 4,7 τοις εκατό. Η πρόβλεψη αυτή προϋπέθετε ότι οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είχαν ξαναρχίσει έως τον Μάρτιο του 2027.^1,2 Δεν ξανάρχισαν, και ο πληθωρισμός παρέμεινε υψηλός.

Το ΔΝΤ διαπίστωσε επίσης ότι μόλις 32 οικονομίες αντιστοιχούσαν στο 95 τοις εκατό της παγκόσμιας ανάπτυξης, από 54 τον Απρίλιο. Προειδοποίησε για διόρθωση στο χρηματιστήριο συνδεδεμένη με την τεχνητή νοημοσύνη, για άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και για υψηλό δημόσιο χρέος.^1,2 Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος δαπανούσαν το 14 τοις εκατό των κρατικών εσόδων τους για την εξυπηρέτηση του χρέους, έναντι 6 τοις εκατό μία δεκαετία νωρίτερα.^3,4 Οι προειδοποιήσεις επαληθεύτηκαν: μια διόρθωση της αγοράς έπληξε συντάξεις και αποταμιεύσεις, και οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις δεν μπόρεσαν να παρέμβουν.

Στις 26 Οκτωβρίου 2025, μετά από πολιορκία δεκαοκτώ μηνών, η πολιτοφυλακή RSF κατέλαβε την πόλη Ελ Φάσερ του Σουδάν· λίγες μέρες αργότερα το IPC, το διεθνές σύστημα ταξινόμησης της πείνας, επιβεβαίωσε λιμό εκεί και στην Καντούγκλι.^1,2,3,4,5 Στις 12 Οκτωβρίου 2026 το IPC προειδοποίησε για αυξανόμενο κίνδυνο λιμού στο Νταρφούρ και στο Κορντοφάν, εξαιτίας του πολέμου, του εκτοπισμού και της ξηρασίας.^6,7 Στις 19 Οκτωβρίου πλήγμα drone σε αγορά στο Αμπιέι, περιοχή που διεκδικούν το Σουδάν και το Νότιο Σουδάν, σκότωσε τουλάχιστον 153 ανθρώπους, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους, που απέδωσαν την ευθύνη στον στρατό του Σουδάν.^8,9 Στις 21 Οκτωβρίου 22 χώρες συναντήθηκαν στη Γενεύη χωρίς τα εμπόλεμα μέρη του Σουδάν. Κάλεσαν τις εξωτερικές δυνάμεις να σταματήσουν να προμηθεύουν drones, μαχητές και χρήματα, αλλά δεν συμφωνήθηκε εκεχειρία.^10,11

Επειδή την ίδια εποχή το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στραγγαλιζόταν (§ 2.1), κανείς δεν δικάστηκε για τη λιμοκτονία ολόκληρων πόλεων. Τα βιβλία ιστορίας του 2036 αποκαλούν το Σουδάν την κρίση που ο κόσμος παρακολούθησε και άφησε να συμβεί.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προέβλεπε ότι 318 εκατομμύρια άνθρωποι θα αντιμετώπιζαν πείνα επιπέδου κρίσης ή χειρότερη το 2026 και ανέφερε ότι, λόγω περικοπών χρηματοδότησης, μπορούσε να βοηθήσει μόνο περίπου το ένα τρίτο από αυτούς. Οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος δωρητής, και άλλοι μείωσαν τη βοήθειά τους.^1,2,3

Τι σήμαινε αυτό φάνηκε στη Γάζα (§ 1.2). Στις 19 Οκτωβρίου 2026 το WFP ανακοίνωσε ότι, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης, περιόριζε εκεί την επισιτιστική βοήθεια κατά περίπου ένα τρίτο, αφήνοντας 500.000 ανθρώπους χωρίς μηνιαία στήριξη.^7,8,9

Τα επόμενα χρόνια οι πλούσιες χώρες μετέφεραν ακόμη περισσότερα χρήματα στην άμυνα και την ενέργεια (§ 1.1, § 3.1), και όσοι δεν έλαβαν βοήθεια πήραν τον δρόμο. Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ένα υπερφορτωμένο σκάφος με μετανάστες με προορισμό την Υεμένη ανατράπηκε ανοιχτά του Τζιμπουτί· τουλάχιστον 139 άνθρωποι πέθαναν, ανάμεσά τους 15 παιδιά, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης του ΟΗΕ (ΔΟΜ).^4,5,6

Τον Μάιο του 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε μια επιδημία Έμπολα στο ανατολικό Κονγκό κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος. Την προκάλεσε το στέλεχος Μπουντιμπούγκιο, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία.^1,2,3 Έως τις 20 Οκτωβρίου το Κονγκό είχε καταγράψει πάνω από 9.500 επιβεβαιωμένα κρούσματα και πάνω από 4.600 θανάτους, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία: τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα που έχει καταγραφεί.^4,5,6 νέοΟ ιός έφτασε επίσης στην Ουγκάντα και την Κένυα, με εννέα κρούσματα έως τις 20 Οκτωβρίου. Την ίδια μέρα η Νιγηρία επιβεβαίωσε το πρώτο της κρούσμα, σε μια γυναίκα που είχε έρθει από την Ουγκάντα· σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ήταν η πέμπτη χώρα που εντόπισε τον ιό. Στις 22 Οκτωβρίου ο ΠΟΥ χαρακτήρισε την επιδημία περιφερειακή απειλή.^{4,12,13,14,15,18,19}

Η Ουγκάντα έκλεισε τα σύνορά της με το Κονγκό τον Μάιο και οι ΗΠΑ δέχονταν ταξιδιώτες από το Κονγκό μόνο αφού είχαν περάσει 21 ημέρες εκτός της χώρας, παρότι ο ΠΟΥ συνιστούσε να μην κλείνουν τα σύνορα.^{1,4,7,8,10,11} νέοΟ ΠΟΥ ανέφερε σοβαρά κενά στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης. Τον Οκτώβριο ο υγειονομικός οργανισμός της Αφρικανικής Ένωσης, Africa CDC, δήλωσε ότι δεν ήταν δυνατό να αποδοθεί λογαριασμός για περισσότερα από 700 εκατομμύρια δολάρια από τα κονδύλια για την αντιμετώπιση του Έμπολα στο Κονγκό.^7,9,16,17

Μπροστά στην επιλογή ανάμεσα στο κλείσιμο των συνόρων και τη συμμετοχή στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης, ο κόσμος επέλεξε κυρίως το πρώτο. Ο ιός συνέχισε να κυκλοφορεί στην Αφρική για μεγάλο μέρος του 2027, και όταν ήρθε η επόμενη επιδημία, έλειπαν ξανά εμβόλια και κονδύλια έκτακτης ανάγκης.

Η διάσκεψη για το κλίμα COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου 2026, επρόκειτο να επικεντρωθεί στη μετατροπή των κλιματικών στόχων σε δράση.^1,2 νέοΤον Οκτώβριο ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός και η υπηρεσία για το κλίμα Copernicus ανέφεραν ένα ταχέως ενισχυόμενο Ελ Νίνιο· ο ΠΜΟ προειδοποίησε ότι οι θερμοκρασίες της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό θα μπορούσαν να φτάσουν πρωτοφανείς 3,8 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο. Στις 21 Οκτωβρίου ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν περισσότερη πείνα και διέθεσε 50 εκατομμύρια δολάρια από κονδύλια έκτακτης ανάγκης για 11 χώρες.^{3,4,8,9,10,11} Την ίδια μέρα το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον υπολόγισε ότι ο κόσμος οδεύει προς θέρμανση 2,6 βαθμών έως το 2100 με τις τρέχουσες δεσμεύσεις και 2,8 βαθμών με τις τρέχουσες πολιτικές: χειρότερα από έναν χρόνο νωρίτερα, εν μέρει επειδή οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από τη Συμφωνία του Παρισιού.^5,6,7

Καθώς η διάσκεψη έγινε εν μέσω της κρίσης καυσίμων (§ 3.1), οι βραχυπρόθεσμες ανησυχίες επικράτησαν και οι στόχοι έμειναν στα χαρτιά. Γύρω στο 2030 η θέρμανση ξεπέρασε μόνιμα τον 1,5 βαθμό, και οι παράκτιες χώρες από το Μπανγκλαντές έως την Αίγυπτο άρχισαν να διαφωνούν για το ποιος θα πληρώσει την προστασία από τη θάλασσα.