23 oktober 2026, zoals het op 23 oktober 2036 in de geschiedenisboeken staat.

In oktober 2026 veranderde de druk in de oorlog in Oekraïne van richting. In de eerste helft van de maand versoepelden de VS hun sancties op Russische diesel tot april 2027 en zagen ze af van de belangrijkste maatregelen van een nieuwe sanctiewet tegen Rusland, waaronder importheffingen tot 100 procent voor grote afnemers van Russische olie en gas.^1,2,3,4 President Trump zei ook: ‘Ik denk dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe president krijgt.’^5,6 Een ‘energiebestand’ dat hij op 11 oktober aankondigde, maakte geen einde aan de Russische aanvallen op Oekraïense energie-installaties.^7,8

Nadat de Amerikaanse gezant Steve Witkoff op 21 oktober Vladimir Poetin had ontmoet, zei het Kremlin dat Rusland bereid was na 10 november de driegesprekken met de VS en Oekraïne te hervatten; president Zelensky steunde dit.^9,10,11,12 nieuwBinnen enkele uren troffen Russische raketten en drones Kyiv en andere regio’s, waarbij volgens Oekraïense functionarissen ten minste vier mensen omkwamen. Sommige hadden clustermunitie aan boord, zei Zelensky.^10,13,14,15

Moskou trok de les die de rest van het decennium zou bepalen: blijf vechten, dan komen de concessies vanzelf.

Op 10 oktober 2025 ging in Gaza een bestand in.^1,3 Toch waren er op 20 oktober 2026 volgens het gezondheidsministerie in het door Hamas bestuurde Gaza sinds het ingaan van het bestand meer dan 1.500 Palestijnen gedood.^4,5,6 Begin oktober 2026 stond het dodental sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 volgens datzelfde ministerie op meer dan 74.000.^2,3

De wederopbouw begon nooit, omdat niemand wilde betalen voor wat misschien opnieuw verwoest zou worden. Een generatie kinderen groeide zonder onderwijs op tussen het puin, en zonder politieke oplossing nam de radicalisering aan beide kanten toe.

Op 9 oktober 2026, enkele uren nadat de voormalige rechter van het Internationaal Strafhof Navi Pillay de Nobelprijs voor de Vrede had gewonnen, legde de regering-Trump sancties op aan het hof zelf. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verklaarde: ‘Of het ICC stopt met zijn dreigementen, of wij maken een einde aan het ICC.’^1,2,4 Het hof noemde de sancties een aanval op de rechtsstaat. Veel transacties met het hof vielen aanvankelijk onder een overgangstermijn van zes maanden.^1,2,3,5 nieuwOp 22 oktober kende het Europees Parlement zijn Sacharovprijs voor de vrijheid van denken toe aan het hof en zijn medewerkers.^10,11,12

In de geschiedenisboeken van 2036 is het oordeel hard: prijzen beschermden het hof niet. Trump had de lidstaten al op 22 september 2026 in de Algemene Vergadering van de VN opgeroepen om ‘onmiddellijk uit deze schurkeninstelling te stappen’.^6,7 De volgende dag meldde Nauru de VN dat het uit het hof stapte, met ingang van een jaar later.^8,9 Toen de overgangstermijn in april 2027 afliep, trokken banken en leveranciers zich terug en raakte het hof grotendeels verlamd.

Daarmee verdween de laatste plek waar leiders ter verantwoording konden worden geroepen voor oorlogsmisdaden. Wat dat betekende, is te zien in Soedan (§ 4.1).

Na Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran op 28 februari 2026 sloot Iran de Straat van Hormuz; vanaf 13 april blokkeerden de VS Iraanse havens.^1,2,3,4 Op 8 juli verklaarde Trump het voorlopige staakt-het-vuren voorbij, na Iraanse aanvallen op koopvaardijschepen en Amerikaanse tegenaanvallen.^5,6 Op 20 oktober zei het Iraanse veiligheidshoofd volgens de Iraanse staatstelevisie dat er geen verrijkt uranium het land zou verlaten, en sloot hij gesprekken met de VS uit zolang niet aan zijn voorwaarden was voldaan.^7,8 nieuwDe volgende dag legden de VS sancties op aan bedrijven die volgens hen de Iraanse ‘schaduwvloot’ van olietankers hielpen. Op 22 oktober steeg de prijs van Brent-ruwe olie tot boven 113 dollar per vat, het hoogste niveau in vijf maanden.^9,10,11,12

Regeringen subsidieerden fossiele brandstoffen om onrust te voorkomen en stelden de energietransitie jaar na jaar uit (§ 5.1).

Op 13 oktober 2026 rekende het IMF voor 2026 op 3,1 procent wereldgroei en 4,7 procent inflatie wereldwijd. Die verwachting ging ervan uit dat het olie- en gastransport door de Straat van Hormuz uiterlijk in maart 2027 zou worden hervat.^1,2 Dat gebeurde niet, en de inflatie bleef hoog.

Het IMF stelde ook vast dat slechts 32 economieën goed waren voor 95 procent van de wereldwijde groei, tegen 54 in april. Het waarschuwde voor een AI-gerelateerde correctie op de aandelenmarkt, stijgende rentes op staatsobligaties en een hoge overheidsschuld.^1,2 Volgens het IMF besteedden lage-inkomenslanden 14 procent van hun overheidsinkomsten aan schuldbetalingen, tegen 6 procent tien jaar eerder.^3,4 De waarschuwingen kwamen uit: een marktcorrectie trof pensioenen en spaargeld, en regeringen met hoge schulden konden niet bijspringen.

Op 26 oktober 2025 nam de RSF-militie na een beleg van achttien maanden de Soedanese stad El Fasher in; dagen later bevestigde de IPC, het internationale classificatiesysteem voor honger, dat daar en in Kadugli hongersnood heerste.^1,2,3,4,5 Op 12 oktober 2026 waarschuwde de IPC voor een groeiend risico op hongersnood in Darfur en Kordofan, veroorzaakt door oorlog, ontheemding en droogte.^6,7 Op 19 oktober kwamen bij een droneaanval op een markt in Abyei, een gebied dat Soedan en Zuid-Soedan elkaar betwisten, volgens lokale functionarissen ten minste 153 mensen om; zij gaven het Soedanese leger de schuld.^8,9 Op 21 oktober kwamen 22 landen in Genève bijeen zonder de Soedanese strijdende partijen. Ze riepen buitenlandse mogendheden op geen drones, strijders en geld meer te leveren, maar een staakt-het-vuren werd niet overeengekomen.^10,11

Omdat tegelijkertijd het Internationaal Strafhof werd gewurgd (§ 2.1), werd niemand berecht voor het uithongeren van hele steden. De geschiedenisboeken van 2036 noemen Soedan de crisis waar de wereld naar keek en die ze liet gebeuren.

Het Wereldvoedselprogramma van de VN verwachtte dat 318 miljoen mensen in 2026 te maken zouden krijgen met honger op crisisniveau of erger, en zei door bezuinigingen maar ongeveer een derde van hen te kunnen helpen. De VS, de grootste donor, en anderen verlaagden hun hulp.^1,2,3

Wat dat betekende, werd duidelijk in Gaza (§ 1.2). Op 19 oktober 2026 meldde het WFP dat het door geldgebrek de voedselhulp daar met ongeveer een derde verminderde, waardoor 500.000 mensen zonder maandelijkse steun kwamen te zitten.^7,8,9

In de jaren daarna staken rijke landen nog meer geld in defensie en energie (§ 1.1, § 3.1), en wie geen hulp kreeg, ging op weg. Begin oktober 2026 sloeg voor de kust van Djibouti een overvolle migrantenboot op weg naar Jemen om; volgens de VN-migratieorganisatie IOM kwamen ten minste 139 mensen om, onder wie 15 kinderen.^4,5,6

In mei 2026 riep de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een ebola-uitbraak in het oosten van Congo uit tot een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang. De uitbraak werd veroorzaakt door de Bundibugyo-stam, waartegen geen goedgekeurd vaccin of goedgekeurde behandeling bestaat.^1,2,3 Tot 20 oktober had Congo volgens overheidscijfers meer dan 9.500 bevestigde besmettingen en meer dan 4.600 doden geregistreerd: de op een na grootste ebola-uitbraak ooit gemeten.^4,5,6 nieuwHet virus bereikte ook Oeganda en Kenia, met negen gevallen tot 20 oktober. Die dag bevestigde Nigeria zijn eerste geval, bij een vrouw die uit Oeganda was aangekomen; volgens de WHO was het het vijfde land dat het virus vaststelde. Op 22 oktober noemde de WHO de uitbraak een regionale zorg.^{4,12,13,14,15,18,19}

Oeganda sloot in mei zijn grens met Congo, en de VS lieten reizigers uit Congo pas toe na 21 dagen buiten het land, hoewel de WHO afraadde grenzen te sluiten.^{1,4,7,8,10,11} nieuwDe WHO meldde ernstige tekorten in de financiering van de bestrijding. In oktober zei het gezondheidsagentschap van de Afrikaanse Unie, Africa CDC, dat van meer dan 700 miljoen dollar aan ebolabestrijdingsgeld in Congo niet kon worden verantwoord waar het was gebleven.^7,9,16,17

Voor de keuze gesteld tussen grenzen sluiten en meebetalen aan de bestrijding, koos de wereld meestal voor het eerste. Het virus bleef tot ver in 2027 in Afrika circuleren, en toen de volgende epidemie kwam, ontbraken opnieuw vaccins en noodfondsen.

De klimaattop COP31 in het Turkse Antalya, van 9 tot 20 november 2026, moest draaien om het omzetten van klimaatdoelen in daden.^1,2 nieuwIn oktober meldden de Wereld Meteorologische Organisatie en de klimaatdienst Copernicus een snel sterker wordende El Niño; de WMO waarschuwde dat de zeetemperatuur in de tropische Stille Oceaan een ongekende 3,8 graden boven het gemiddelde zou kunnen uitkomen. Op 21 oktober waarschuwde de VN dat zo’n 50 miljoen mensen met meer honger te maken konden krijgen en stelde ze 50 miljoen dollar aan noodfondsen beschikbaar voor 11 landen.^{3,4,8,9,10,11} Dezelfde dag berekende het Milieuprogramma van de VN dat de wereld met de huidige toezeggingen afstevende op 2,6 graden opwarming in 2100, en met het huidige beleid op 2,8 graden: slechter dan een jaar eerder, mede doordat de VS uit het Akkoord van Parijs waren gestapt.^5,6,7

Omdat de top midden in de brandstofcrisis plaatsvond (§ 3.1), wonnen zorgen op korte termijn het en bleven de doelen op papier. Rond 2030 ging de opwarming blijvend boven 1,5 graad, en kustlanden van Bangladesh tot Egypte begonnen ruzie te maken over wie de bescherming tegen de zee zou betalen.