22 Οκτωβρίου 2026, όπως θα την αφηγούνται τα βιβλία ιστορίας στις 22 Οκτωβρίου 2036.

Για μια σύντομη στιγμή, τον Οκτώβριο του 2026, φάνηκε ότι κάτι κινούνταν στον πόλεμο στην Ουκρανία. Το πρώτο μισό του μήνα οι ΗΠΑ χαλάρωσαν τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ έως τον Απρίλιο του 2027 και στη συνέχεια ανέστειλαν τα κύρια μέτρα ενός νέου νόμου για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων δασμούς έως και 100 τοις εκατό σε μεγάλους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.^1,2,3,4 Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε επίσης: «Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να αποκτήσει η Ουκρανία νέο πρόεδρο.»^5,6

Οι ιστορικοί βλέπουν εκείνες τις εβδομάδες ως τη στιγμή που η πίεση άλλαξε κατεύθυνση. Δεν ήταν ο επιτιθέμενος που έπρεπε να υποχωρήσει, αλλά η χώρα που δεχόταν την επίθεση. Μια «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε ο Τραμπ στις 11 Οκτωβρίου δεν σταμάτησε τις ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.^7,8

νέοΜετά τις συνομιλίες του απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στις 21 Οκτωβρίου, το Κρεμλίνο δήλωσε ότι η Ρωσία ήταν πρόθυμη να επαναλάβει τις τριμερείς συνομιλίες με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία μετά τις 10 Νοεμβρίου. Ο πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία το υποστήριζε.^9,10,11,12 νέοΜέσα σε λίγες ώρες ρωσικοί πύραυλοι και drones έπληξαν το Κίεβο, τραυματίζοντας 15 ανθρώπους σύμφωνα με τον δήμαρχο της πόλης.^10,12

Από εκείνες τις εβδομάδες η Μόσχα έβγαλε το δίδαγμα που θα σημάδευε την υπόλοιπη δεκαετία: αρκεί να συνεχίσεις να πολεμάς, και οι παραχωρήσεις θα έρθουν.

Στις 10 Οκτωβρίου 2025 τέθηκε σε ισχύ εκεχειρία στη Γάζα.^1,3 Παρ’ όλα αυτά, έως τις 20 Οκτωβρίου 2026 είχαν σκοτωθεί από την έναρξη ισχύος της περισσότεροι από 1.500 Παλαιστίνιοι, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, η οποία διοικείται από τη Χαμάς.^4,5,6 Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ο αριθμός των νεκρών από την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023 ξεπερνούσε τους 74.000, σύμφωνα με το ίδιο υπουργείο.^2,3

Η εκεχειρία δεν έγινε ποτέ κάτι περισσότερο από μια εκεχειρία στα χαρτιά. Η ανοικοδόμηση δεν μπήκε ποτέ σε τροχιά, γιατί κανείς δεν ήθελε να πληρώσει για ό,τι μπορούσε να καταστραφεί ξανά την επόμενη μέρα. Μια γενιά παιδιών μεγάλωσε ανάμεσα στα ερείπια, χωρίς σχολική μόρφωση και χωρίς προοπτικές. Χωρίς πολιτική λύση, η ριζοσπαστικοποίηση αυξήθηκε και στις δύο πλευρές.

Στις 9 Οκτωβρίου 2026 η Νοτιοαφρικανή νομικός Νάβι Πιλέι, πρώην δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης. Λίγες ώρες αργότερα η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στο ίδιο το δικαστήριο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Είτε το ΔΠΔ θα σταματήσει τις απειλές του είτε εμείς θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ.»^1,2,4 Το δικαστήριο χαρακτήρισε τις κυρώσεις επίθεση κατά του κράτους δικαίου και των ίδιων των θεμελίων της διεθνούς έννομης τάξης και έγραψε: «Η ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή.»^1,3

Στα βιβλία ιστορίας του 2036 η ετυμηγορία είναι αυστηρή. Πολλές συναλλαγές με το δικαστήριο καλύπτονταν αρχικά από εξάμηνη περίοδο χάριτος.^1,2,5 Όταν αυτή έληξε, τον Απρίλιο του 2027, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και προμηθευτές λογισμικού αποσύρθηκαν. Το δικαστήριο παρέλυσε σε μεγάλο βαθμό και μια χούφτα κράτη μέλη αποχώρησαν. Ο Τραμπ το είχε ήδη ζητήσει αυτό στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου 2026: «Καλώ όλα τα κράτη μέλη του ΔΠΔ να αποχωρήσουν επίσημα και αμέσως από αυτόν τον ανεξέλεγκτο θεσμό.»^6,7 Την επόμενη μέρα το νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού Ναουρού γνωστοποίησε στον ΟΗΕ ότι αποχωρεί από το δικαστήριο· η αποχώρηση τίθεται σε ισχύ μετά από ένα έτος.^8,9

Έτσι εξαφανίστηκε ο τελευταίος τόπος όπου οι ηγέτες μπορούσαν να κληθούν να λογοδοτήσουν για εγκλήματα πολέμου. Τι σήμαινε αυτό φαίνεται στο Σουδάν (§ 4.1).

Μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ· από τις 13 Απριλίου οι ΗΠΑ απέκλεισαν τα ιρανικά λιμάνια.^1,2,3,4 Στις 8 Ιουλίου, μετά από ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και αμερικανικά αντίποινα, ο Τραμπ κήρυξε τη λήξη της προσωρινής εκεχειρίας.^5,6 Στις 20 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν είπε στον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν ότι κανένα εμπλουτισμένο ουράνιο δεν θα έφευγε από τη χώρα και ότι δεν θα υπήρχαν συνομιλίες με τις ΗΠΑ έως ότου ικανοποιηθούν οι όροι του Ιράν.^7,8 νέοΤην επομένη οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε μια δικηγορική εταιρεία, έναν διαχειριστή πλοίων και ναυτιλιακούς πράκτορες που, όπως ανέφεραν, βοηθούσαν τον «σκιώδη στόλο» πετρελαιοφόρων του Ιράν. Έως τότε η τιμή του αργού Brent είχε ανέβει σχεδόν στα 112 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο πέντε μηνών.^9,10,11,12

Οι τιμές των καυσίμων έγιναν ακόμη και παράγοντας στον πόλεμο στην Ουκρανία (§ 1.1). Έτσι η κρίση καυσίμων του 2026 έπληξε ταυτόχρονα τον πόλεμο, την οικονομία, την πείνα και το κλίμα. Οι κυβερνήσεις επιδοτούσαν τα ορυκτά καύσιμα για να προλάβουν αναταραχές, και οι επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση αναβάλλονταν χρόνο με τον χρόνο (§ 5.1).

Στις 13 Οκτωβρίου 2026 το ΔΝΤ προέβλεψε παγκόσμια ανάπτυξη 3,1 τοις εκατό για το 2026 και παγκόσμιο πληθωρισμό 4,7 τοις εκατό. Η πρόβλεψη αυτή προϋπέθετε ότι οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είχαν ξαναρχίσει έως τον Μάρτιο του 2027.^1,2 Δεν ξανάρχισαν, και ο πληθωρισμός παρέμεινε υψηλός.

Το ΔΝΤ διαπίστωσε επίσης ότι μόλις 32 οικονομίες αντιστοιχούσαν στο 95 τοις εκατό της παγκόσμιας ανάπτυξης, έναντι 54 τον Απρίλιο. Προειδοποίησε για μια διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές συνδεδεμένη με την τεχνητή νοημοσύνη, για άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και για υψηλό δημόσιο χρέος.^1,2 Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος δαπανούσαν το 14 τοις εκατό των κρατικών εσόδων τους για την εξυπηρέτηση του χρέους, έναντι 6 τοις εκατό μία δεκαετία νωρίτερα.^3,4 Οι προειδοποιήσεις επαληθεύτηκαν. Η διόρθωση των αγορών έπληξε συνταξιοδοτικά ταμεία και αποταμιευτές, και οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις δεν ήταν σε θέση να παρέμβουν. Το χάσμα ανάμεσα στις λίγες χώρες που μοιράστηκαν τα κέρδη και σε όλους τους άλλους έγινε η οικονομική ιστορία της δεκαετίας.

Στις 26 Οκτωβρίου 2025, μετά από πολιορκία περίπου δεκαοκτώ μηνών, η πολιτοφυλακή RSF κατέλαβε την πόλη Ελ Φάσερ του Σουδάν.^1,2,3 Στις αρχές Νοεμβρίου 2025 το IPC, το διεθνές σύστημα ταξινόμησης της πείνας, επιβεβαίωσε επίσημα λιμό στο Ελ Φάσερ και στην Καντούγκλι.^4,5 Στις 12 Οκτωβρίου 2026 το IPC προειδοποίησε για αυξανόμενο κίνδυνο λιμού στο Νταρφούρ και στο Κορντοφάν, εξαιτίας του πολέμου, του εκτοπισμού και της ξηρασίας.^6,7 Στις 19 Οκτωβρίου ένα πλήγμα drone σε αγορά στο Αμπιέι, περιοχή που διεκδικούν το Σουδάν και το Νότιο Σουδάν, σκότωσε τουλάχιστον 153 ανθρώπους, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους. Αυτοί απέδωσαν την ευθύνη στον στρατό του Σουδάν· Σουδανός αξιωματικός δήλωσε στο AP ότι ο στρατός στόχευε βυτιοφόρα καυσίμων των RSF.^8,9 νέοΣτις 21 Οκτωβρίου 22 χώρες και αρκετοί διεθνείς οργανισμοί συναντήθηκαν στη Γενεύη, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και της Ελβετίας, για να συντονίσουν τις ειρηνευτικές προσπάθειες. Ούτε η υπό τον στρατό κυβέρνηση του Σουδάν ούτε οι RSF συμμετείχαν. Η συνάντηση κατέληξε ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση και κάλεσε τις εξωτερικές δυνάμεις να σταματήσουν να προμηθεύουν drones, μαχητές και χρήματα, αλλά δεν συμφωνήθηκε εκεχειρία.^10,11

Στη συνέχεια η πείνα εξαπλώθηκε σε όλο το Κορντοφάν και η χώρα ουσιαστικά διασπάστηκε σε εδάφη που ελέγχονταν από αντίπαλους στρατούς. Επειδή την ίδια περίοδο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στραγγαλιζόταν (§ 2.1), κανείς δεν οδηγήθηκε σε δίκη επειδή οδήγησε ολόκληρες πόλεις σε λιμό. Τα βιβλία ιστορίας του 2036 αποκαλούν το Σουδάν την κρίση που ο κόσμος παρακολούθησε και επέτρεψε να συμβεί.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προέβλεψε ότι 318 εκατομμύρια άνθρωποι θα αντιμετώπιζαν πείνα σε επίπεδο κρίσης ή χειρότερο το 2026, υπερδιπλάσιοι σε σχέση με το 2019. Λόγω περικοπών στη χρηματοδότηση, δήλωσε ότι μπορούσε να βοηθήσει μόνο περίπου το ένα τρίτο από αυτούς. Οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος δωρητής, περιέκοψαν την εξωτερική τους βοήθεια, και περικοπές έκαναν και άλλες χώρες δωρητές.^1,2,3

Τι σήμαινε αυτό έγινε σαφές στη Γάζα (§ 1.2). Στις 19 Οκτωβρίου 2026 το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ανακοίνωσε ότι, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης, περιόριζε εκεί την επισιτιστική βοήθεια κατά περίπου ένα τρίτο: 500.000 άνθρωποι θα έχαναν τη μηνιαία στήριξή τους και τα δέματα τροφίμων θα μειώνονταν στο μισό.^7,8,9

Τα επόμενα χρόνια οι πλούσιες χώρες μετέφεραν ακόμη περισσότερα χρήματα στην άμυνα και την ενέργεια (§ 1.1, § 3.1). Όσοι δεν έλαβαν βοήθεια πήραν τον δρόμο της φυγής. Τη νύχτα της 8ης προς την 9η Οκτωβρίου 2026 ένα υπερφορτωμένο σκάφος με μετανάστες, που κατευθυνόταν προς την Υεμένη, ανατράπηκε στα ανοιχτά του Τζιμπουτί. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης του ΟΗΕ (ΔΟΜ), τουλάχιστον 139 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους 15 παιδιά.^4,5,6 Εκ των υστέρων, το ναυάγιο δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά οιωνός. Η συζήτηση για τη μετανάστευση σκλήρυνε, αφήνοντας ακόμη λιγότερο πολιτικό περιθώριο για την αντιμετώπιση των αιτίων.

Τον Μάιο του 2026 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την επιδημία Έμπολα στο ανατολικό Κονγκό κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος.^1,2 Η επιδημία αφορούσε το στέλεχος Μπουντιμπούγκιο του ιού, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία.^1,3 Έως τις 20 Οκτωβρίου το Κονγκό είχε καταγράψει περισσότερες από 9.500 επιβεβαιωμένες μολύνσεις και περισσότερους από 4.600 θανάτους, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.^4,5 Ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη επιδημία Έμπολα.^4,6 Κρούσματα επιβεβαιώθηκαν επίσης στην Ουγκάντα και στην Κένυα.^4,7,8 Η Ουγκάντα κήρυξε τη λήξη της επιδημίας στο έδαφός της στα τέλη Αυγούστου.^4,13 Στις 20 Οκτωβρίου η Νιγηρία επιβεβαίωσε το πρώτο της κρούσμα· σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ήταν η πέμπτη χώρα που εντόπισε τον ιό σε αυτή την επιδημία.^12,13

Η Ουγκάντα έκλεισε τα σύνορά της με το Κονγκό τον Μάιο.^8,11 Οι ΗΠΑ δέχονταν ταξιδιώτες που είχαν βρεθεί στο Κονγκό μόνο αφού είχαν περάσει 21 ημέρες εκτός της χώρας.^4,10 Ο ΠΟΥ είχε συστήσει να μην κλείσουν τα σύνορα και ανέφερε σοβαρά κενά στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης.^1,7,8,9

Οι ιστορικοί βλέπουν την επιδημία ως δοκιμασία: κλείνουν οι χώρες τα σύνορά τους ή συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης; Ο κόσμος επέλεξε κυρίως το πρώτο. Ο ιός συνέχισε να κυκλοφορεί στην Ανατολική Αφρική για μεγάλο μέρος του 2027, και όταν ήρθε η επόμενη επιδημία, εμβόλια και ταμεία έκτακτης ανάγκης έλειπαν για μία ακόμη φορά.

Η διάσκεψη κορυφής για το κλίμα COP31 είχε προγραμματιστεί για τις 9 έως 20 Νοεμβρίου 2026 στην Αττάλεια, με οικοδέσποινα την Τουρκία. Μετά την προηγούμενη διάσκεψη στο Μπελέμ της Βραζιλίας, θα επικεντρωνόταν στην εφαρμογή: στη μετατροπή των κλιματικών στόχων σε δράση.^1,2 Στις αρχές Οκτωβρίου ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός και η υπηρεσία για το κλίμα Copernicus ανέφεραν ένα ταχέως ενισχυόμενο Ελ Νίνιο, με ρεκόρ θερμοκρασιών της θάλασσας στον Ειρηνικό.^3,4 νέοΣτις 21 Οκτωβρίου ο ΠΜΟ προειδοποίησε ότι οι θερμοκρασίες της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό θα μπορούσαν να φτάσουν τους πρωτοφανείς 3,8 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο μεταξύ Νοεμβρίου και Ιανουαρίου.^8,9 Στις 21 Οκτωβρίου το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον υπολόγισε ότι ο κόσμος οδεύει προς θέρμανση 2,6 βαθμών έως το 2100 αν οι χώρες τηρήσουν τα κλιματικά τους σχέδια, και 2,8 βαθμών με τις τρέχουσες πολιτικές. Αυτό ήταν περίπου 0,1 βαθμό χειρότερο από έναν χρόνο νωρίτερα, εν μέρει επειδή οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από τη Συμφωνία του Παρισιού.^5,6,7

Το ισχυρό Ελ Νίνιο έκανε την επόμενη χρονιά ιδιαίτερα θερμή. Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε στη μέση της κρίσης καυσίμων (§ 3.1), και οι βραχυπρόθεσμες ανησυχίες επικράτησαν. Οι χώρες κράτησαν τους στόχους τους στα χαρτιά, αλλά η υλοποίηση καθυστέρησε. Γύρω στο 2030 η θέρμανση ξεπέρασε μόνιμα τον 1,5 βαθμό. Τη δεκαετία του 2030 η συζήτηση στις παράκτιες χώρες, από το Μπανγκλαντές ως την Αίγυπτο, μετατοπίστηκε από το πώς μπορεί να αποτραπεί στο πόσο θα κόστιζε η προστασία από τη θάλασσα και ποιος θα πλήρωνε.