22 października 2026 – tak, jak opiszą go podręczniki historii w dniu 22 października 2036.

W październiku 2026 roku wojna w Ukrainie na krótko zdawała się ruszyć z miejsca. W pierwszej połowie miesiąca USA złagodziły do kwietnia 2027 roku sankcje na rosyjski olej napędowy, a następnie uchyliły główne środki nowej ustawy sankcyjnej wymierzonej w Rosję, w tym cła w wysokości do 100 procent dla dużych nabywców rosyjskiej ropy i gazu.^1,2,3,4 Prezydent Trump powiedział też: „Myślę, że nadszedł czas, by Ukraina dostała nowego prezydenta”.^5,6

Historycy uważają te tygodnie za moment, w którym presja zmieniła kierunek. To nie agresor musiał ustępować, lecz zaatakowany kraj. „Rozejm energetyczny” ogłoszony przez Trumpa 11 października nie powstrzymał rosyjskich ataków na ukraińskie obiekty energetyczne.^7,8

nowePo rozmowach amerykańskiego wysłannika Steve’a Witkoffa z Władimirem Putinem 21 października Kreml oświadczył, że Rosja jest gotowa wznowić trójstronne rozmowy z USA i Ukrainą po 10 listopada. Prezydent Zełenski powiedział, że Ukraina to popiera.^9,10,11,12 noweW ciągu kilku godzin rosyjskie rakiety i drony uderzyły w Kijów; według mera miasta rannych zostało 15 osób.^10,12

Z tych tygodni Moskwa wyciągnęła lekcję, która ukształtowała resztę dekady: walcz dalej, a ustępstwa nadejdą.

10 października 2025 roku w Strefie Gazy wszedł w życie rozejm.^1,3 Mimo to do 20 października 2026 roku zginęło od tego czasu ponad 1500 Palestyńczyków – według ministerstwa zdrowia w rządzonej przez Hamas Strefie Gazy.^4,5,6 Na początku października 2026 roku liczba zabitych od ataku Hamasu z 7 października 2023 roku przekraczała, według tego samego ministerstwa, 74 000.^2,3

Rozejm nigdy nie stał się niczym więcej niż rozejmem na papierze. Odbudowa nigdy nie ruszyła, bo nikt nie chciał płacić za coś, co następnego dnia mogło zostać znów zniszczone. Pokolenie dzieci dorastało wśród gruzów, bez szkoły i bez perspektyw. Bez rozwiązania politycznego po obu stronach narastała radykalizacja.

9 października 2026 roku południowoafrykańska prawniczka Navi Pillay, była sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego, otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla. Kilka godzin później administracja Trumpa nałożyła sankcje na sam trybunał. Sekretarz stanu Marco Rubio oświadczył: „Albo MTK skończy ze swoimi groźbami, albo my skończymy z MTK”.^1,2,4 Trybunał nazwał sankcje atakiem na praworządność i na same fundamenty międzynarodowego porządku prawnego, pisząc: „Historia oceni tę chwilę”.^1,3

W podręcznikach historii z 2036 roku wyrok jest surowy. Dla wielu transakcji z trybunałem obowiązywał początkowo sześciomiesięczny okres przejściowy.^1,2,5 Gdy wygasł w kwietniu 2027 roku, wycofały się banki, ubezpieczyciele i dostawcy oprogramowania. Trybunał został w dużej mierze sparaliżowany, a kilka państw członkowskich z niego wystąpiło. Trump wzywał do tego już 22 września 2026 roku na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ: „Wzywam wszystkie państwa członkowskie MTK, by natychmiast oficjalnie wystąpiły z tej zbójeckiej instytucji”.^6,7 Dzień później wyspiarskie państwo Nauru na Pacyfiku powiadomiło ONZ o wystąpieniu z trybunału; wystąpienie staje się skuteczne po upływie roku.^8,9

Tym samym zniknęło ostatnie miejsce, w którym przywódców można było pociągnąć do odpowiedzialności za zbrodnie wojenne. Co to oznaczało, widać na przykładzie Sudanu (§ 4.1).

Po amerykańsko-izraelskich atakach na Iran 28 lutego 2026 roku Iran zamknął Cieśninę Ormuz; od 13 kwietnia USA blokowały irańskie porty.^1,2,3,4 8 lipca, po irańskich atakach na statki handlowe i amerykańskich uderzeniach odwetowych, Trump ogłosił koniec tymczasowego rozejmu.^5,6 20 października szef irańskich służb bezpieczeństwa powiedział, według irańskiej telewizji państwowej, szefowi armii Pakistanu, że żaden wzbogacony uran nie opuści kraju i że nie będzie rozmów z USA, dopóki warunki Iranu nie zostaną spełnione.^7,8 noweNastępnego dnia USA nałożyły sankcje na kancelarię prawną, zarządcę statków i agentów żeglugowych, którzy według Waszyngtonu pomagali irańskiej „flocie cieni” tankowców. Cena ropy Brent wzrosła już wtedy do prawie 112 dolarów za baryłkę, najwyższego poziomu od pięciu miesięcy.^9,10,11,12

Ceny paliw stały się nawet jednym z czynników wojny w Ukrainie (§ 1.1). W ten sposób kryzys paliwowy 2026 roku dotknął jednocześnie wojny, gospodarki, głodu i klimatu. Rządy dotowały paliwa kopalne, by zapobiec niepokojom, a inwestycje w transformację energetyczną odkładano rok po roku (§ 5.1).

13 października 2026 roku MFW prognozował globalny wzrost gospodarczy na poziomie 3,1 procent w 2026 roku i globalną inflację na poziomie 4,7 procent. Prognoza ta zakładała, że transporty ropy i gazu przez Cieśninę Ormuz zostaną wznowione do marca 2027 roku.^1,2 Nie zostały wznowione, a inflacja pozostała wysoka.

MFW stwierdził też, że zaledwie 32 gospodarki odpowiadały za 95 procent globalnego wzrostu, podczas gdy w kwietniu były to 54. Ostrzegł przed korektą na giełdach związaną ze sztuczną inteligencją, rosnącą rentownością obligacji skarbowych i wysokim długiem publicznym.^1,2 Według MFW kraje o niskich dochodach przeznaczały na obsługę długu 14 procent dochodów państwa, wobec 6 procent dekadę wcześniej.^3,4 Ostrzeżenia się sprawdziły. Korekta na rynkach uderzyła w fundusze emerytalne i oszczędzających, a mocno zadłużone rządy nie były w stanie interweniować. Przepaść między nielicznymi krajami, które czerpały korzyści, a całą resztą stała się gospodarczą historią dekady.

26 października 2025 roku, po trwającym około osiemnastu miesięcy oblężeniu, milicja RSF zdobyła sudańskie miasto Al-Faszir.^1,2,3 Na początku listopada 2025 roku międzynarodowy system klasyfikacji głodu IPC oficjalnie potwierdził klęskę głodu w Al-Faszir i w Kadugli.^4,5 12 października 2026 roku IPC ostrzegł przed rosnącym ryzykiem klęski głodu w Darfurze i Kordofanie, wywołanym wojną, przesiedleniami i suszą.^6,7 19 października atak drona na targowisko w Abyei, obszarze spornym między Sudanem a Sudanem Południowym, zabił według miejscowych urzędników co najmniej 153 osoby. Obwinili oni armię sudańską; sudański oficer powiedział AP, że armia celowała w cysterny paliwowe RSF.^8,9 nowe21 października 22 państwa i kilka organizacji międzynarodowych spotkało się w Genewie pod auspicjami ONZ i Szwajcarii, aby koordynować wysiłki pokojowe. Nie uczestniczył w nim ani kierowany przez armię rząd Sudanu, ani RSF. Uczestnicy spotkania uznali, że nie ma rozwiązania militarnego, i wezwali państwa z zewnątrz do zaprzestania dostaw dronów, bojowników i pieniędzy, ale nie uzgodniono zawieszenia broni.^10,11

Głód rozprzestrzenił się następnie na Kordofan, a kraj faktycznie rozpadł się na terytoria kontrolowane przez rywalizujące ze sobą armie. Ponieważ w tym samym czasie dławiono Międzynarodowy Trybunał Karny (§ 2.1), nikt nie stanął przed sądem za zagłodzenie całych miast. Podręczniki historii z 2036 roku nazywają Sudan kryzysem, któremu świat się przyglądał, pozwalając, by do niego doszło.

Światowy Program Żywnościowy ONZ przewidywał, że w 2026 roku 318 milionów ludzi będzie cierpieć głód na poziomie kryzysowym lub gorszym – ponad dwa razy więcej niż w 2019 roku. Jak podał, z powodu cięć w finansowaniu mógł pomóc tylko około jednej trzeciej z nich. USA, największy darczyńca, ograniczyły pomoc zagraniczną, a inne kraje darczyńcy również dokonały cięć.^1,2,3

Co to oznaczało, okazało się w Strefie Gazy (§ 1.2). 19 października 2026 roku Światowy Program Żywnościowy ogłosił, że z braku środków ogranicza tam pomoc żywnościową o około jedną trzecią: 500 000 osób traci comiesięczne wsparcie, a paczki żywnościowe zostają zmniejszone o połowę.^7,8,9

W kolejnych latach bogate kraje przesunęły jeszcze więcej pieniędzy na obronność i energię (§ 1.1, § 3.1). Ci, którzy nie otrzymali pomocy, ruszyli w drogę. W nocy z 8 na 9 października 2026 roku u wybrzeży Dżibuti wywróciła się przepełniona łódź z migrantami płynąca do Jemenu. Według agencji ONZ do spraw migracji IOM zginęło co najmniej 139 osób, w tym 15 dzieci.^4,5,6 Z perspektywy czasu nie był to odosobniony incydent, lecz zapowiedź. Debata o migracji się zaostrzyła, pozostawiając jeszcze mniej przestrzeni politycznej na zajęcie się przyczynami.

W maju 2026 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała epidemię eboli we wschodnim Kongu za stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym.^1,2 Chodziło o szczep wirusa Bundibugyo, na który nie ma zatwierdzonej szczepionki ani leczenia.^1,3 Według danych rządowych do 20 października Kongo odnotowało ponad 9500 potwierdzonych zakażeń i ponad 4600 zgonów.^4,5 Była to druga co do wielkości epidemia eboli w historii pomiarów.^4,6 Zakażenia potwierdzono także w Ugandzie i Kenii.^4,7,8 Uganda ogłosiła wygaśnięcie epidemii na swoim terytorium pod koniec sierpnia.^4,13 20 października Nigeria potwierdziła pierwszy przypadek; według WHO był to piąty kraj, w którym wykryto wirusa podczas tej epidemii.^12,13

Uganda zamknęła granicę z Kongiem w maju.^8,11 USA wpuszczały podróżnych, którzy przebywali w Kongu, dopiero po 21 dniach spędzonych poza tym krajem.^4,10 WHO odradzała zamykanie granic i informowała o poważnych lukach w finansowaniu walki z epidemią.^1,7,8,9

Historycy postrzegają tę epidemię jako test: czy państwa zamykają granice, czy pomagają finansować walkę z chorobą? Świat w większości wybrał to pierwsze. Wirus krążył w Afryce Wschodniej jeszcze długo w 2027 roku, a gdy nadeszła kolejna epidemia, znów zabrakło szczepionek i funduszy awaryjnych.

Szczyt klimatyczny COP31 zaplanowano na 9–20 listopada 2026 roku w Antalyi, a jego gospodarzem miała być Turcja. Po poprzednim szczycie w brazylijskim Belém miał się skupić na wdrażaniu, czyli na wcielaniu celów klimatycznych w życie.^1,2 Na początku października Światowa Organizacja Meteorologiczna i serwis klimatyczny Copernicus poinformowały o szybko przybierającym na sile zjawisku El Niño i rekordowych temperaturach wody w Pacyfiku.^3,4 nowe21 października WMO ostrzegła, że temperatura wody w tropikalnym Pacyfiku może w okresie od listopada do stycznia osiągnąć niespotykany dotąd poziom 3,8 stopnia powyżej średniej.^8,9 21 października Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska wyliczył, że do 2100 roku świat zmierza ku ociepleniu o 2,6 stopnia, jeśli kraje zrealizują swoje plany klimatyczne, a o 2,8 stopnia przy obecnej polityce. To o około 0,1 stopnia gorzej niż rok wcześniej, częściowo dlatego, że USA wystąpiły z porozumienia paryskiego.^5,6,7

Silne El Niño sprawiło, że kolejny rok był wyjątkowo gorący. Szczyt odbył się w samym środku kryzysu paliwowego (§ 3.1) i zwyciężyły troski krótkoterminowe. Państwa utrzymały swoje cele na papierze, ale wdrażanie się opóźniało. Około 2030 roku ocieplenie trwale przekroczyło 1,5 stopnia. W latach 30. debata w krajach nadbrzeżnych, od Bangladeszu po Egipt, przesunęła się z pytania, jak temu zapobiec, na pytanie, ile będzie kosztować ochrona przed morzem i kto za nią zapłaci.